D66-minister onder druk: welke Nederlandse klimaatregels kunnen worden geschrapt?

In dit artikel:

De VVD wil dat het kabinet alle Nederlandse klimaat- en energieregels in kaart brengt die verder gaan dan Europese verplichtingen. VVD-Kamerlid Alisha Müller vroeg minister van Klimaat Stientje van Veldhoven daar op 22 oktober schriftelijk om, voordat de Tweede Kamer de klimaatbegroting en het Klimaatfonds behandelt. Ze wil per maatregel weten waarom die nodig is en of de regel kan worden geschrapt, afgezwakt of vervangen door het Europese minimumniveau.

Het gaat onder meer om nationale klimaatdoelen, extra eisen bij Europese richtlijnen en zelfstandig ingevoerde heffingen, verboden en andere verplichtingen. Müller wil bovendien dat nieuwe klimaatplannen standaard worden getoetst op zogenoemde nationale koppen. Volgens de VVD kunnen extra Nederlandse regels burgers en bedrijven opzadelen met kosten en verplichtingen waarmee concurrenten in andere Europese landen niet te maken hebben. De partij verwijst daarbij naar het coalitieakkoord, waarin is afgesproken onnodige nationale koppen te schrappen en rekening te houden met de concurrentiepositie van bedrijven.

De oproep is politiek gevoelig, omdat de VVD zelf heeft ingestemd met nieuwe klimaatmaatregelen. Zo wil het kabinet vanaf 2029 strengere normen voor verwarmingsinstallaties invoeren om het gebruik van hybride warmtepompen te stimuleren. Ook zijn voor de landbouw regels aangekondigd voor onder meer methaanremmende toevoegingen in veevoer. Het is niet duidelijk of Müller deze specifieke maatregelen wil terugdraaien; haar vragen richten zich op een brede inventarisatie.

Daarnaast wil de VVD weten welke Nederlandse klimaatdoelen verder gaan dan Europese afspraken. De Klimaatwet verplicht Nederland om de uitstoot in 2030 met minstens 55 procent te verminderen ten opzichte van 1990. Van Veldhoven heeft eerder gezegd dat zij die wettelijke doelen niet wil schrappen en dat Nederland via de Klimaatwet bijdraagt aan de Europese klimaatdoelstellingen.

Volgens de meest recente Klimaatverkenning van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) komt de Nederlandse uitstootreductie in 2030 waarschijnlijk uit op 47 tot 54 procent. De kans dat het nationale doel van 55 procent wordt gehaald, schat het PBL op minder dan vijf procent. Een afzonderlijke Europese verplichting voor sectoren als verkeer, landbouw en gebouwen lijkt Nederland daarentegen met meer dan 95 procent kans te halen. De doelen zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar, omdat ze andere basisjaren en sectoren gebruiken. Op het gebied van hernieuwbare energie en energiebesparing dreigt Nederland juist Europese doelen te missen.

Een belangrijk voorbeeld van een nationale kop is de CO2-heffing voor de industrie. Het kabinet heeft afgesproken die af te schaffen, omdat de heffing de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven kan verzwakken. De precieze uitwerking is echter nog onduidelijk: plannen spreken ook over aangepaste tarieven en uitzonderingen. Müller wil daarom weten wanneer de heffing daadwerkelijk verdwijnt en welke onderdelen eventueel blijven bestaan.

De vragen leggen een spanning binnen de coalitie bloot. De VVD wil nationale lasten beperken, maar steunt tegelijk ambitieuze klimaatdoelen en nieuwe normen. Van Veldhoven heeft bovendien gezegd zo nodig aanvullende maatregelen te willen nemen om de doelen te halen. Haar antwoorden moeten duidelijk maken welke regels volgens het kabinet boven op Europese verplichtingen komen en welke nodig zijn om die Europese doelen daadwerkelijk te bereiken.