D66-minister Jaimi van Essen trekt 750 miljoen uit om veehouders te ruimen: boeren moeten maar vezelhennep voor bouwplaten telen

In dit artikel:

Het opiniërende artikel keert zich fel tegen het stikstof- en landbouwbeleid van het kabinet-Jetten en in het bijzonder tegen landbouwminister Jaimi van Essen. Volgens de ontwerpbegroting haalt het ministerie volgend jaar de eerste 1,5 miljard euro uit een stikstoffonds dat tot en met 2035 in totaal 20 miljard euro moet bevatten. Ruim de helft daarvan is bestemd voor het opkopen, verplaatsen of laten krimpen van veehouderijen.

Voor de nieuwe vrijwillige beëindigingsregeling is 300 miljoen euro gereserveerd voor 2027, 685 miljoen voor 2028 en 475 miljoen voor 2029. Daarnaast gaat ruim 200 miljoen euro naar het herstel van stikstofgevoelige natuur, onder meer op de Veluwe en in de Peel. Provincies en zaakbegeleiders krijgen 109 miljoen euro om zogenoemde PAS-melders te helpen met aanpassing, verplaatsing of beëindiging van hun bedrijven. Een regeling voor een rekenkundige ondergrens bij kleine uitstoothoeveelheden wordt volgens het artikel pas uiterlijk in het vierde kwartaal van 2027 verwacht.

De auteur stelt dat boeren rond Natura 2000-gebieden daardoor nauwelijks ontwikkelingsruimte overhouden. Als alternatief verwijst Van Essen in een op 16 oktober naar de Tweede Kamer gestuurde Nationale Biogrondstoffenstrategie naar de teelt van vezelhennep, vlas, granen en suikerbieten voor de chemische industrie en biobased bouwmaterialen. In 2030 zou 400.000 ton landbouwgrondstoffen, afkomstig van ongeveer 50.000 hectare, in bouwplaten en isolatiemateriaal moeten worden verwerkt. Ook wordt onderzocht of boeren inkomsten kunnen krijgen uit meerjarige koolstofcertificaten voor koolstofopslag in bouwmaterialen.

Volgens de strategie moet daarnaast het gebruik van landbouwgrond verschuiven van veevoer naar plantaardige eiwitten. Het kabinet verwacht dat er op termijn minder grond nodig is voor dierlijke voedselproductie, waardoor ruimte ontstaat voor vezelgewassen en andere toepassingen. De auteur betwijfelt echter of hiervoor al een markt bestaat: concrete projecten en voldoende vraag moeten nog worden ontwikkeld.

Het stuk noemt de plannen een bedreiging voor familiebedrijven, voedselzekerheid en betaalbaar vlees. Het verwijt de minister dat de keuze voor boeren slechts vrijwillig lijkt zolang vergunningen worden beperkt en beëindigingsregelingen ruim worden gefinancierd. Ook wordt verwezen naar mogelijke kritiek van landbouworganisatie LTO en naar de oproep van Forum voor Democratie om de uitkoopregelingen te blokkeren, PAS-melders te legaliseren en de stikstofregels terug te draaien.