D66 lacht in zijn vuistje: hoe de PVV met een onbegrijpelijke draai de asielwet van Faber dreigt te slopen

In dit artikel:

In de Eerste Kamer heeft een interne conflict over een klein maar cruciaal onderdeel van een pakket asielwetten de resterende steun voor die wetten op het spel gezet. De PVV besloot deze week tegen een zogenoemde 'novelle' te stemmen — een aanpassing die volgens tegenstanders de strafbaarstelling van hulp aan illegalen zou verzwakken — en trok daarmee het verzet van onmisbare coalitiepartners aan. Zonder die bijlage weigeren het CDA en de SGP het gehele wetsvoorstel te steunen, waardoor de Asielnoodmaatregelenwet, waarvoor PVV-politica Marjolein Faber campagne voerde, dreigt te stranden in de senaat.

PVV-senator Alexander van Hattem maakte duidelijk dat zijn fractie de novelle onacceptabel vindt; volgens hem is verzwakking van de strafbaarstelling geen optie. Die houding staat in schril contrast met eerdere steun van de PVV voor dezelfde novelle in de Tweede Kamer, iets waar oud-PVV’er Gidi Markuszower scherp op reageerde en dat hij bestempelde als hypocriet en als politieke sabotage. CDA-leider Henri Bontenbal stelde dat de novelle een harde randvoorwaarde is voor steun van zijn partij; minister Bart van den Brink is verantwoordelijk voor het wetsvoorstel namens het CDA.

Gaat het wetsvoorstel niet door, dan heeft dat concrete gevolgen: het kabinet verliest de mogelijkheid om zogenoemde dwangsommen af te schaffen — een maatregel die moet voorkomen dat de staat grote bedragen moet uitbetalen wanneer asielprocedures te lang duren. In 2025 betaalde de overheid bijvoorbeeld circa 79 miljoen euro aan asielzoekers vanwege procedurevertragingen; rechters kennen soms bedragen van rond de 15.000 euro per persoon toe. Ook vervalt de geplande invoering van een tweestatusstelsel dat gezinshereniging en nareis moet beperken, en blijft de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd bestaan — punten die essentieel zijn voor kiezers die strenger migratiebeleid willen.

In politiek-retorische termen wijzen PVV-leiders als Geert Wilders de schuld naar de coalitie en benadrukken dat tegenstemmen vanuit D66 en anderen de verantwoordelijkheid niet bij zijn partij leggen. Tegenwerpingen richten zich op D66-senator Boris Dittrich, die met demonstranten voor de senaat werd gefotografeerd en volgens PVV’ers provocerend acteert. Tegelijkertijd zeggen critici dat de PVV de positie van D66 kende en dat het uitsluiten van de novelle de meest ingrijpende gevolgen heeft: door principieel tegen één onderdeel te stemmen kan de partij het hele pakket laten mislukken.

Kortom: een procedureel geschil over een bijlage escaleert tot een potentieel kabinetcrisismoment in de Eerste Kamer, waarbij zowel inhoudelijke stakes (financiën, dwangsommen, tweestatusstelsel) als strategische politieke belangen op het spel staan. De komende dagen zullen uitwijzen of de PVV vasthoudt aan haar tegenstem of bereid is compromissen te sluiten om delen van het wetspakket toch door te krijgen.