D66 heeft weinig te zeggen in het nieuwe kabinet-Yesilgöz

In dit artikel:

Rob Jetten (D66) wordt formeel leider van het nieuwe kabinet, maar volgens een analyse van de Volkskrant voert het kabinet vooral het rechtsere verkiezingsprogramma van VVD-leider Dilan Yesilgöz uit. De VVD-standpunten domineerden de onderhandelingen, waardoor D66 op kernpunten moest toegeven.

Op klimaat en belastingbeleid boette D66 flink in: een nationale CO2-heffing voor de industrie is geschrapt, het kabinet kiest voor vier kerncentrales in plaats van de door D66 gewenste maximaal twee, en plannen voor hogere vermogensbelastingen verdwenen. Stikstofambities zijn afgezwakt: de halvering van uitstoot schuift van 2030 naar 2035 en wordt minder streng dan D66 wilde. Het akkoord reserveert wel 20 miljard euro voor stikstof, maar volgens de krant richt dat zich vooral op technische maatregelen (zoals stalinnovaties) waarvan de effectiviteit in het verleden ter discussie stond; landbouworganisatie LTO reageerde dan ook enthousiast — een signaal dat natuurdoelen mogelijk te lijden hebben.

VVD-prioriteiten prevaleren op sociaal-economisch terrein: de hypotheekrenteaftrek blijft, de benzineaccijns daalt, de AOW-leeftijd stijgt sneller en de inkomstenbelasting neemt toe terwijl vermogen grotendeels onaangetast blijft. Volgens de analyse gaan de zwaksten in de samenleving erop achteruit. Ook het asiel- en migratiebeleid blijft strikt en neemt voorstellen over die in lijn zijn met PVV-initiatieven; Jetten zegt tegen sommige maatregelen te zijn maar stemt toch in om het akkoord mogelijk te maken.

D66 boekte beperkte successen: 1,5 miljard extra voor onderwijs en een kleine stijging voor ontwikkelingssamenwerking, maar beide blijven achter bij de partijambities. Conclusie van de krant: de VVD kwam als grootste winnaar uit de formatie, terwijl D66 noodgedwongen compromissen sloot op haar voornaamste idealen.