D66'er Thom de Graaf vertrekt bij Raad van State - na jaren politieke bevoogding vanuit de hoogste bestuurskamer

In dit artikel:

Thom de Graaf, voormalig D66-minister en oud-burgemeester van Nijmegen, maakt bekend dat hij per 1 juli 2026 stopt als vice-president van de Raad van State. De Graaf trad in 2018 toe tot het constitutionele advies- en toetsingsorgaan dat formeel onder de koning valt en in de praktijk fungeert als hoogste bestuursrechter en politiek adviseur. In zijn verklaring noemt hij meer tijd voor privé en “andere belangstellingen” als reden; de publicatie plaatst dat vertrek echter in de context van groeiende kritiek op de politieke rol van de Raad.

Onder De Graafs leiding zou de Raad volgens de kritiek steeds nadrukkelijker maatschappelijke dossiers zijn ingerold en vaker politieke keuzes bevestigen. Als voorbeelden worden genoemd de ingrijpende uitspraak rond de stikstofproblematiek, die boeren en bouwprojecten raakte, en de houding ten aanzien van migratie- en spreidingsbeleid. Critici zien bij de Raad een technocratische, pro-EU en progressieve inslag die volgens hen voortkomt uit de sterke aanwezigheid van D66-georiënteerde bestuurders in adviesraden, universiteiten, rechterlijke functies en media.

De kritiek stelt dat de Raad zich niet afzijdig houdt maar als beleidsinstrument optreedt, met juridische taal die politieke besluiten legitimeert. Parlementariërs zoals Caroline van der Plas (BBB) wijzen erop dat veel D66’ers in het instituut zitten, wat de organisatie “te politiek gekleurd” zou maken. De vraag die overblijft is wie De Graaf opvolgt: kiest het kabinet voor iemand die de neutraliteit wil herstellen, of wordt het weer een kandidaat uit het gevestigde netwerk, geworteld in dezelfde bestuurlijke cultuur?

De publicatie pleit voor meer dan een personeelswisseling: zij roept op tot cultuurverandering binnen de Raad van State en terugdringing van niet-democratische invloed, zodat besluiten dichter bij gekozen volksvertegenwoordiging en burgerbelangen komen te liggen.