-Cultuur onder Vuur- 'Hoe kunnen we ons pensioen veiligstellen in Europa?'

In dit artikel:

Op 8 april 2026 hield het Wetenschappelijk Bureau van NSC in Eindhoven een debat over de toekomst van Nederlandse pensioenen binnen Europa. NSC-Europarlementariër Dirk Gotink sprak met actuaris Henk Bets en pensioenjurist Hans van Meerten over de herziening van de IORP-richtlijn (bedrijfspensioenen) en de PEPP-verordening (aanvullende persoonlijke pensioenen), plus onderwerpen als automatische deelname, grensoverschrijdende gevallen en betere inzichtelijkheid voor deelnemers.

Gotink benadrukte de uitzonderlijke positie van Nederland: met circa 1.500 miljard euro pensioenvermogen vertegenwoordigen Nederlandse fondsen ongeveer de helft van de Europese tweede pijler en ~150% van het BBP — ver boven het EU-gemiddelde van circa 20–30%. Zijn pleidooi is dat andere lidstaten een tweede pijler moeten opbouwen om begrotingsdruk en ouderenarmoede te verminderen. Tegelijk waarschuwde hij dat Brussel oog heeft voor grote pensioenvermogens als bron voor investeringen in onder meer de energietransitie, waardoor het spanningsveld tussen bescherming van spaargeld en politieke investeringsagenda’s zichtbaar werd.

Actuaris Henk Bets bracht de discussie terug naar koopkracht: uit zijn analyse van 42 transitieplannen (meer dan 90% van de deelnemers) blijkt dat veel fondsen niets expliciet over koopkrachtbehoud melden. Van 19 fondsen met voldoende data verwacht geen enkel fonds koopkrachtbehoud in de eerste vijf jaar; na tien jaar halen twee fondsen het oorspronkelijke niveau, na twintig jaar zes. Bets stelde een model voor met een solidariteitsreserve, waarmee goede jaren slecht weer kunnen dempen en in ongeveer driekwart van de gevallen koopkrachtbehoud mogelijk zou zijn.

Pensioenjurist Hans van Meerten bekritiseerde vooral het Nederlandse bestuur en de juridische kant van de nieuwe pensioenwet (Wtp). Hij ziet problemen bij transparantie, zeggenschap en beloningspraktijken (bijvoorbeeld hoge vertrekvergoedingen), en hekelt dat aanspraken via het ‘invaren’ onder nieuwe contracten worden geplaatst zonder instemming van deelnemers — iets wat hij als aantasting van privé-eigendom beschouwt. Van Meerten voert al jaren juridische procedures tegen onderdelen van de Wtp en overweegt zaken voor Europese rechter om nationale beschermingen te versterken.

Het debat plaatste ook de historische context: pensioensystemen zijn deels zo gegroeid omdat staten kapitaal wilden mobiliseren. Dat verklaart volgens de sprekers waarom pensioengelden nu ook als investeringsbron voor beleidsdoelen worden gezien. Kritiek klonk dat fundamentele oorzaken van koopkrachtverlies, zoals inflatie en economisch beleid, te weinig worden besproken; in plaats daarvan wordt veelal aan symptoombestrijding gedaan.

Kortom: de bijeenkomst bracht twee kernvragen samen — hoe bescherm je spaargeld van deelnemers, en in hoeverre mogen pensioenreserves worden ingezet voor bredere economische en politieke doelen — met grote aandacht voor governance, koopkracht en de juridische bescherming van pensioenaanspraken.