Crypto beloofde vrijheid - nu is het een Amerikaans wapen

In dit artikel:

President Donald Trump maakt van stablecoins een instrument om de internationale positie van de Amerikaanse dollar te versterken. Met de in 2025 ondertekende GENIUS Act wil hij consumenten en bedrijven zekerheid bieden, zodat het gebruik van aan de dollar gekoppelde cryptomunten sterk groeit. Stablecoins kunnen via een telefoon en cryptobeurs worden gekocht, zijn snel en goedkoop te versturen en zijn daardoor vooral populair in landen met instabiele valuta of beperkte toegang tot bankrekeningen.

De Amerikaanse strategie komt op een moment dat de dollar terrein verliest. Het aandeel van de munt in de wereldwijde valutareserves daalde sinds 2000 van 70 naar 57 procent. Rusland en China bouwen eigen betalingssystemen en handelen vaker in hun eigen valuta, mede nadat de VS financiële sancties steeds nadrukkelijker als geopolitiek wapen inzette. Volgens deskundigen kunnen stablecoins de dollar opnieuw aantrekkelijk en alomtegenwoordig maken. Bijna de hele markt is momenteel aan de Amerikaanse munt gekoppeld.

De groei heeft ook een financieel voordeel voor Washington. Onder de GENIUS Act moeten uitgevers hun munten volledig dekken met contanten of kortlopende Amerikaanse staatsobligaties. Stablecoinbedrijven investeren daardoor grote bedragen in Amerikaans staatspapier. Tether, de grootste uitgever, houdt inmiddels ruim 141 miljard dollar aan Amerikaanse staatsobligaties aan. De Amerikaanse minister van Financiën verwacht dat de markt in 2030 groeit van ongeveer 300 miljard naar 3 biljoen dollar. Buitenlandse gebruikers financieren zo indirect het Amerikaanse begrotingstekort en ondersteunen de waarde van de dollar.

Voor de landen waar stablecoins worden gebruikt, kan dat de eigen economie verzwakken. Als burgers hun lokale munt omwisselen voor digitale dollars, kunnen banken minder geld uitlenen en lopen overheden belastinginkomsten en financiële beleidsruimte mis. Vooral ontwikkelingslanden zijn kwetsbaar voor deze ‘sluipdollarisering’. Tegelijk bieden stablecoins inwoners van landen als Turkije, Nigeria en Argentinië wel bescherming tegen snel dalende koopkracht en een efficiënte manier om geld naar familie in het buitenland te sturen.

De opkomst van stablecoins is opmerkelijk omdat crypto oorspronkelijk werd gepresenteerd als alternatief voor banken en overheden. Inmiddels domineren traditionele financiële en technologiebedrijven de sector. Meer dan 140 ondernemingen, waaronder Visa, Mastercard, BlackRock, Google en het Nederlandse Adyen, lanceerden onlangs gezamenlijk de stablecoin Open USD. Ook Trumps familie profiteert volgens onderzoek financieel van crypto-ondernemingen.

De geschiedenis van Tether laat volgens critici zien welke risico’s daarbij horen. Het bedrijf opereerde jarenlang buiten Amerikaanse en Europese regelgeving en bleek in 2021 niet al zijn munten volledig te hebben gedekt. Tether schikte een zaak in New York zonder schuld te erkennen. Hoewel het bedrijf ooit gold als middel om Amerikaanse sancties te omzeilen, kan het transacties inmiddels bevriezen en werkt het samen met honderden opsporingsdiensten. Daarmee is het volgens deskundigen juist sterk ingebed geraakt in de Amerikaanse financiële macht.

Europese experts waarschuwen dat ook de EU afhankelijk kan worden van Amerikaanse digitale infrastructuur. De Europese cryptowet MiCA, die in 2024 werd ingevoerd, stelt strengere eisen aan reserves dan de Amerikaanse wet. Daardoor trok Tether zich terug van de Europese markt, maar traditionele financiële instellingen kwamen pas echt in beweging nadat de VS stablecoins officieel omarmde.

De Europese Centrale Bank werkt intussen aan een digitale euro. Daarnaast bereiden 37 Europese banken, waaronder ING, ABN Amro en Rabobank, via het Amsterdamse consortium Qivalis een eurostablecoin voor. Voorstanders zien de Europese regelgeving als een beschermend fort; critici vinden haar vooral defensief. Zij vrezen dat consumenten door kortingen en gebruiksgemak van grote technologiebedrijven vanzelf voor dollarstablecoins kiezen.

Volgens de deskundigen is regulering alleen onvoldoende. Europa moet volgens hen tegelijk investeren in een digitale euro, eigen stablecoins en betalingsinfrastructuur. Anders kunnen niet alleen consumenten, maar ook AI-systemen steeds meer betalingen via Amerikaanse digitale dollars laten verlopen. De inzet is daarmee groter dan de cryptomarkt: het gaat om monetaire zelfstandigheid, economische macht en de toekomstige rol van de euro.