Crisis in de jeugdzorg duurt voort, zien inspecties: 'Je kunt deze situatie niet accepteren'

In dit artikel:

De Nederlandse jeugdbescherming en pleegzorg voldoen niet. Dat concluderen de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid in een donderdag gepubliceerd onderzoek: te veel jongeren krijgen te weinig, te laat of geen passende bescherming en begeleiding, met reële veiligheidsrisico’s tot gevolg. De onderzoekers waarschuwen dat hoewel de kans klein wordt geacht op een herhaling van schrijnende gevallen zoals de mishandeling van een tienjarig meisje in Vlaardingen, nieuwe situaties kunnen ontstaan die “niet hadden mogen gebeuren”.

Schaal en praktijk
Bijna een half miljoen jongeren in Nederland ontvangt jeugdzorg; ruim 40.000 daarvan wonen niet thuis. Van deze groep verblijft bijna de helft in pleeggezinnen, ongeveer 7.000 kinderen in zogeheten gezinshuizen en ruim 1.400 jongeren zitten in gesloten jeugdzorg. De inspecties benadrukken dat wanneer er wel intensieve en betekenisvolle hulp is, die vaak effectief blijkt en door jongeren en ouders gewaardeerd wordt. Jeugdzorgmedewerkers en pleegouders laten veel betrokkenheid zien.

Grote tekortkomingen
Tegelijkertijd is er systematisch te weinig: te weinig personeel, te weinig een-op-een-contact met kinderen en te weinig continuïteit in begeleiding. Hulpverleners verschijnen soms niet op huisbezoek en baseren hun beoordeling te vaak op de verhalen van pleegouders. Door personeelstekorten en lange wachttijden krijgen kinderen die onder toezicht zijn geplaatst vaak veel te laat gespecialiseerde hulp (zoals psychologen of gedragstherapeuten). Gemeenten toetsen soms medische en psychologische trajecten om financiële redenen, waardoor noodzakelijke behandelingen worden vertraagd of betwijfeld.

Concrete voorbeelden
In het rapport staan schrijnende casussen: een vader (“Geoffrey”) die na een scheiding anderhalf jaar zijn kinderen niet zag en vervolgens ervaart dat hulpverleners nauwelijks met de kinderen praten; een 16‑jarige (“Emma”) die na haar dertiende al vele keren van plek en voogd wisselde en binnen een half jaar zeven keer verhuisde; en twee broers waarvan de ene uiteindelijk een ernstig delict pleegde omdat opvang en behandeling ontbraken, waardoor de ander sociaal en emotioneel wegzakte.

Bestuurlijke en organisatorische oorzaken
De inspecties wijzen op slechte samenwerking tussen instanties, gebrekkige openheid van gecertificeerde instellingen (die wachtlijsten verhullen met termen als ‘werkvoorraden’) en een bestuurlijke impasse: er ontbreekt stevig leiderschap om knopen door te hakken. Dit alles wekt volgens de onderzoekers schijnveiligheid en legt de nadruk te vaak op kosten in plaats van op het belang van het kind.

Oproep en nuance
De rapporteurs roepen op tot urgente verbetering: meer zicht op veiligheid en ontwikkeling van kinderen, betere transparantie van instellingen en daadkrachtig bestuurlijk optreden. Ze benadrukken dat het systeem moet veranderen, niet de inzet van individuele hulpverleners die vaak met inzet en betrokkenheid werken. Alleen dan kunnen de risico’s verkleind en de zorg voor kwetsbare jeugdigen structureel verbeterd worden.