'Dubbel slot' Ceuta deed zijn werk, ongeacht chaos en paniek bij Europese leiders

In dit artikel:

De massale oversteek naar Ceuta, de Spaanse exclave aan de Noord-Afrikaanse kust, zorgde vorige week voor grote onrust in Europa. Naar schatting 70.000 migranten probeerden vanuit Marokko de grens te bereiken. Zeker 75 mensen kwamen om, vooral door verdrinking tijdens de oversteek. Op sociale media circuleerde onjuiste informatie dat migranten vanuit Ceuta konden doorreizen naar Spanje, wat volgens Spaanse en Europese autoriteiten veel mensen op de been bracht.

De meeste migranten keerden kort na aankomst terug naar Marokko. Dat gebeurde deels door snel optreden van Spanje en afspraken met de Marokkaanse autoriteiten. Ook hoge prijzen en een vijandige ontvangst in Ceuta zouden een rol hebben gespeeld. Daardoor bleef de verwachte langdurige crisis uit.

De beelden riepen bij Europese politici herinneringen op aan de migratiecrisis van 2015. Italië en Denemarken pleitten voor een strengere aanpak, terwijl Spanje juist onlangs een legale status verleende aan ongeveer een half miljoen ongedocumenteerde migranten. De spanningen liepen snel op: Italië riep de Spaanse ambassadeur op het matje en schortte later eenzijdig het Schengenverdrag met Spanje op. Rome had eerder voorgesteld Spanje tijdelijk uit Schengen te weren.

Na overleg met de Europese asielministers stelde Eurocommissaris Magnus Brunner dat de migratie naar Europa als geheel afneemt en dat de buitengrenzen beter worden bewaakt. Volgens hem kregen de dramatische beelden meer gewicht dan de feitelijke omvang en duur van de crisis. Ook de Nederlandse minister Bart van den Brink zag de Europese reactie als bewijs van solidariteit, ondanks de politieke ruzie tussen lidstaten.

Deskundigen Sandrino Smeets en Sarah Wolff zijn minder gerust. Volgens hen liet Ceuta zien dat de EU beter op een plotselinge crisis kan reageren dan in 2015, maar ook hoe kwetsbaar de buitengrenzen blijven. Europa is voor grensbewaking sterk afhankelijk van landen als Marokko, Tunesië, Turkije en Libië en investeert daar miljarden in. Tegelijk blijven armoede en onderdrukking belangrijke oorzaken van migratie. Wolff waarschuwt bovendien dat politieke verdeeldheid en nationale maatregelen de Europese eensgezindheid onder druk zetten. Wanneer één migratieroute wordt afgesloten, zoeken migranten vaak een andere weg.