CPB: staatsschuld kan verdrievoudigen als kabinetten geen keuzes maken

In dit artikel:

Volgens het Centraal Planbureau (CPB) dreigt de Nederlandse staatsschuld fors te stijgen als toekomstige kabinetten niet ingrijpen. Tegen 2060 zou de schuld kunnen oplopen tot 126 procent van het bruto binnenlands product (bbp), ruim drie keer hoger dan het huidige niveau van ongeveer 45 procent. Hoewel de korte termijn er gunstig uitziet met lage werkloosheid, stijgende koopkracht en dalende armoede tot 2027, ontstaan er op de lange termijn serieuze zorgen. Dit komt door oplopende uitgaven als gevolg van vergrijzing, hogere zorgkosten, noodzakelijke investeringen in defensie en klimaatbeleid.

Specifiek stijgen de zorguitgaven tussen 2027 en 2030 jaarlijks met gemiddeld 3,2 procent, wat veel sneller is dan uitgaven aan uitkeringen, onderwijs of ambtenaren. Daarnaast moet vanaf 2030 jaarlijks 5,7 miljard euro worden vrijgemaakt voor het klimaatfonds, waarvan de helft uit de staatskas komt. Defensie-uitgaven nemen eveneens toe, mede door de ambitie om te voldoen aan de nieuwe NAVO-norm van 5 procent van het bbp, waarvoor rond Prinsjesdag al 19 miljard euro extra ingezet moet worden.

De CPB-directeur Pieter Hasekamp benadrukt dat de beleidsopgaven op deze terreinen zich opstapelen en dat eerdere kabinetten vanwege politieke stilstand weinig keuzes hebben gemaakt. Zonder ingrijpen blijven overheidsuitgaven sneller groeien dan de inkomsten, met het risico van een exponentiële schuldtoename. Het CPB wijst er echter op dat matiging van de zorgkostengroei met slechts één procentpunt al een aanzienlijk verschil kan maken: de staatsschuld zou dan in 2060 “slechts” 103 procent van het bbp bedragen. Dit onderstreept de noodzaak dat toekomstige regeringen duidelijke keuzes maken om de financiën duurzaam op orde te houden.