CPB: huishoudens gaan erop achteruit door oorlog Midden-Oosten
In dit artikel:
Het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwt dat de oorlog in het Midden-Oosten de Nederlandse economie onder druk zet: hogere energieprijzen duwen de inflatie omhoog en drukken de koopkracht. Het planbureau onderzocht drie scenario’s (marktscenario met een kort conflict, een korte energieprijspiek en een langdurige piek) en berekent dat de gemiddelde koopkracht dit jaar niet meer zal stijgen zoals eerder verwacht, maar vrijwel gelijk blijft. Voorheen rekende het CPB op een koopkrachtverbetering van 1,4 procent; bij een nieuwe korte prijspiek daalt die koopkracht met circa 1,2 procent, bij een aanhoudende prijspiek met ongeveer 1,4 procent. Volgend jaar is herstel mogelijk doordat lonen reageren en olieprijzen weer dalen.
De hogere olie- en brandstofkosten werken snel door in de economie: transportkosten van bedrijven stijgen en dat vertaalt zich in bredere prijsstijgingen. In het mildere scenario komt de inflatie uit op ongeveer 3,8 procent (ruim 1,5 procentpunt hoger dan eerder verwacht), in het somberste scenario kan de inflatie oplopen tot ongeveer 5,3 procent.
Het CPB voorziet een lichte toename van armoede (in het meest pessimistische scenario ongeveer +0,5 procentpunt), maar benadrukt grote verschillen binnen de lage-inkomensgroep. Van de circa 775.000 huishoudens rond de armoedegrens heeft ongeveer een derde minstens één auto; deze huishoudens kunnen gemiddeld tussen de €200 en €350 per jaar extra aan reiskosten kwijt zijn, maar wie veel rijdt kan meer dan €1.000 extra betalen.
Het planbureau raadt kabinet en beleidsmakers aan eventuele hulp gericht en tijdelijk te maken, omdat het vooral om een verdeelvraagstuk gaat: Nederland importeert netto energie, dus hogere kosten moeten worden verdeeld. Hulp via ruim toegespitste maatregelen is complex omdat veel beleidsknoppen niet direct de specifiek getroffen groep (laag inkomen + veel kilometers) bereiken. Recent gelekte maatregelen van het kabinet omvatten hogere reiskostenvergoedingen, halvering van motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens, €50 miljoen voor de armste huishoudens en extra isolatiegeld. CPB-directeur Pieter Hasekamp pleit voor tijdelijke, gerichte steun en ziet nut in meer Europese coördinatie bij brandstofmaatregelen.