Corruptie, smeergeld, ontbossing: Nederland krijgt er met vleesgigant JBS een omstreden multinational bij

In dit artikel:

De Braziliaanse vleesgigant JBS verhuist officieel haar hoofdzetel naar Nederland, een stap bedoeld om het bedrijf via een Nederlandse nv en een Amerikaanse beursnotering in New York makkelijker kapitaal aan te trekken en de eigenaren, de broers Batista via J&F Investimentos, meer zeggenschap en financiële controle te geven. Hoewel JBS wereldwijd bekendstaat als een van de grootste vleesverwerkers met een jaaromzet van ruim 70 miljard euro, is het bedrijf ook berucht vanwege betrokkenheid bij ontbossing in het Amazonegebied, grootschalige corruptieschandalen, en schendingen van arbeidswetten, vooral in de VS waar zelfs onderbetaalde kinderarbeid voorkwam.

De aandelenhouders stemden met een kleine meerderheid in om JBS bv in Amstelveen om te zetten in een naamloze vennootschap, waarbij Nederland vooral als brievenbuslocatie fungeert zonder lokaal personeel. Dit roept zorgen op over mogelijke belastingontwijking en het maskeren van dubieuze geldstromen, een fenomeen waar Nederland de afgelopen jaren juist strenger op is gaan toezien.

De Batista-familie verstevigt met deze structuur haar machtspositie, waarbij zij met minder dan de helft van de aandelen toch het merendeel van de zeggenschap houden. De Amerikaanse beursnotering, ondanks oppositie van politici en milieugroeperingen die wijzen op JBS’ destructieve milieupraktijken, is inmiddels door de Amerikaanse toezichthouder SEC goedgekeurd. Milieuorganisaties benadrukken JBS als een belangrijke drijfveer achter Amazoneontbossing en wijzen op manipulaties met veehandel om Braziliaanse milieuregelgeving te omzeilen.

Het voormalige Nederlandse kabinet koos ervoor niet in te grijpen bij deze zet, aangezien de beursnotering met het oog op economische groei als legitiem werd beschouwd. JBS’ aanwezigheid in Nederland is verder beperkt tot vleesvervangerproducent Vivera en de overname van De Vegetarische Slager staat op stapel, wat aangeeft dat de bedrijfsverhuizing vooral een strategische financiële manoeuvre betreft en niet zozeer een daadwerkelijke verplaatsing van de operationele activiteiten.