Corruptieschandaal bij de NAVO breidt zich uit: Israëls grootste defensiebedrijf geschorst
In dit artikel:
Elbit Systems, het grootste defensiebedrijf van Israël (2024-omzet ruim 6 miljard dollar, plek 25 op de Sipri-lijst), is deze zomer door de NAVO-afdeling NSPA geschorst vanwege verdenkingen van omkoping. De schorsing betekent dat Elbit voorlopig niet kan inschrijven op nieuwe aanbestedingen bij de NSPA; uit interne NAVO‑documenten blijkt dat er aanwijzingen zijn voor strafbare praktijken en onregelmatigheden bij contracttoekenning. Ook Orion Advanced Systems (in 2015 met Elbit gefuseerd) kreeg op 31 juli een schorsing.
Onderzoekspersoneel zoekt bovendien een belangrijke internationale vertegenwoordiger van Elbit wegens een vermeende rol in het omkopen van NSPA-medewerkers. Het Belgische gerecht onderzoekt betalingen van defensiebedrijven tussen 2021 en 2025 via tussenpersonen aan NSPA‑personeel. De NSPA, het aankoop- en logistiekagentschap van de NAVO met hoofdkwartier in Luxemburg, voert namens de alliantie veel grote wapenaankopen uit; de gezamenlijke bestedingen voor NAVO en lidstaten worden voor 2025 op ongeveer 10 miljard euro geraamd.
Meerdere lopende of aan Elbit toegekende NSPA‑contracten zijn geraakt: onder andere munitie voor de ATMOS-houwitser en het PULS raketartilleriesysteem, granaten, flares voor luchtverdediging en ontstekingsmechanismen van Orion. Contracten waarvan geen aanwijzingen voor fraude bestaan, lopen volgens bronnen verder. Veel transacties blijven deels onzichtbaar omdat militaire contractbedragen vaak niet openbaar gemaakt worden, waardoor het werkelijke totaal hoger kan liggen.
Nederlandse en andere NAVO‑klanten van Elbit worden ook genoemd: het Nederlandse ministerie van Defensie kocht in 2023 twintig PULS‑systemen en sloot datzelfde jaar een ReDrone‑contract; die aankopen liepen voor zover bekend niet via de NSPA. Het ministerie stelt dat de schorsingen geen directe impact hebben op lopende Nederlandse programma’s. Elbit gaf geen commentaar en de NAVO reageerde niet op vragen van de onderzoekers.
De zaak loopt naast onderzoeken in België en Luxemburg ook in de VS (twee onderzoeken werden in juli abrupt beëindigd, mogelijk door politieke bemoeienis) en Nederland wordt een gerelateerd onderzoek naar omkoping bij het ministerie van Defensie gevoerd. De affaire zet een vergrootglas op de integriteit van wapenaankopen binnen de alliantie en kan gevolgen hebben voor aanbestedingen en leveringsketens binnen de NAVO.