Corrupte douaniers en 'spookfietsen': zo wordt fraude gepleegd met illegale fatbikes uit China
In dit artikel:
Europese opsporingsdiensten hebben een omvangrijk netwerk blootgelegd dat al jarenlang goedkope e-bikes en fatbikes uit China de EU binnensmokkelt, geholpen door omgekochte douaniers en een web van schijnconstructies. De grootste klap kwam vorig jaar tijdens ‘Operatie Calypso’ in Piraeus (Griekenland): 2.435 contain ers werden in beslag genomen, met tienduizenden elektrische fietsen, bijna 11.000 klaar voor verkoop, miljoenen aan contant geld en crypto, eigendomsdocumenten van luxe jachten en villa’s. Tien verdachten zijn gearresteerd; bij drie werden wapens gevonden.
Door het onderzoek van het Europees Openbaar Ministerie en het anti-fraudebureau Olaf kwam naar voren dat de smokkel veel verder gaat dan een enkele haven. In diverse lidstaten werden grote partijen onderschept: naar schatting een half miljoen fietsen via de onderzochte routes, met afgelopen jaar onder meer 20.000 in Polen, 10.000 in Frankrijk, 7.000 in Italië en 5.000 in Ierland. Nederland rapporteerde ook forse aantallen — vorig jaar werden minstens 150.000 Chinese e-bikes en fatbikes in beslag genomen — terwijl havens als Rotterdam en Hamburg kwetsbaar blijken door het vrije goederenverkeer binnen de EU.
De werkwijze van de criminelen is geraffineerd: douaniers krijgen steekpenningen zodat containers ongecontroleerd binnenkomen; ladingen worden verkeerd aangegeven (bijv. als rolstoelen) of per tussenstation via Turkije of Taiwan gestuurd om herkomst te verhullen. Een andere methode is het vervangen van e-bikes halverwege de rit door goedkope spinningfietsen en het aanbrengen van valse douanezegels, zodat invoerheffingen ontsnapt worden. Vervolgens verdwijnen de fietsen via lege brievenbusfirma’s naar magazijnen in onder meer Polen, Frankrijk en Italië en worden ze spotgoedkoop via sociale media en markten aangeboden; opbrengsten worden gewit en via ondergrondse bankkanalen naar China teruggevoerd.
De financiële schade is groot: doordat de EU anti-dumpingheffingen tot ongeveer 80 procent op Chinese e-bikes hanteert, levert ontduiking enorme winsten op. Overheden zouden hierdoor al zeker 700 miljoen euro zijn misgelopen. Olaf en het Europees OM zeggen dat nationale douanes te weinig capaciteit hebben en informatie-uitwisseling sporadisch is, waardoor het probleem versnipperd blijft.
Om dat te veranderen trekt Brussel nu krachtiger op: vanaf maart dit jaar moeten alle 27 lidstaten douanegegevens aan Brussel doorgeven, en in 2028 moet een centrale ‘EU-douanehub’ operationeel zijn die smokkelpatronen sneller herkent. Ook zal de belastingvrije grens van 150 euro voor onlinebestellingen verdwijnen om Chinese webwinkels effectiever aan te pakken. Nederlandse Europarlementariër Dirk Gotink en andere betrokkenen verwachten dat betere data-uitwisseling en hogere pakkans de handel in illegale e-bikes moeilijker en minder renderend maken, maar waarschuwen dat het voorlopig nog dweilen met de kraan open blijft.