Corona-doofpot van Hugo de Jonge ontploft: VWS kocht voor 7 ton eigen 'narratief' en verklaarde Rekenkamer en Kamer de oorlog

In dit artikel:

Een reconstructie van Nieuwsuur beschrijft hoe de ambtelijke top van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) tijdens de coronacrisis met kritiek en toezicht zou zijn omgegaan. Onder leiding van secretaris-generaal Erik Gerritsen en minister Hugo de Jonge zou het ministerie vooral hebben geprobeerd controle en negatieve beeldvorming te beperken, in plaats van open verantwoording af te leggen over het crisisbeleid en miljarden aan uitgaven.

In de zomer van 2020 betaalde VWS volgens de reconstructie 700.000 euro aan de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) voor het opstellen van een zogenoemd ‘eigen narratief’. Dat verhaal moest toekomstige evaluaties van de coronabestrijding beïnvloeden. De auteurs kregen via USB-sticks toegang tot meer dan 5.000 pagina’s interne, vertrouwelijke documenten, terwijl journalisten en burgers volgens het artikel vaak te horen kregen dat verzoeken om overheidsinformatie niet tijdig konden worden behandeld.

Uit voorbereidende stukken zou blijken dat de Tweede Kamer als ‘verpolitiseerd’ werd bestempeld en de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) als een ‘scherprechter’. Ook de Algemene Rekenkamer (ARK), die kritiek uitte op de gebrekkige administratie van miljarden aan coronauitgaven, kreeg volgens de berichtgeving weinig waardering. De Jonge bagatelliseerde die kritiek eerder publiekelijk door te stellen dat er slechts een pakbonnetje ontbrak. Gerritsen zou bovendien oud-OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem thuis hebben bezocht en hem hebben verweten dat de Onderzoeksraad onderdeel van het probleem was. Gerritsen zegt tegenover Nieuwsuur nog altijd volledig achter de gewraakte kwalificaties te staan.

De onthullingen leidden tot felle politieke reacties. PVV-Kamerlid Fleur Agema pleitte voor een parlementaire enquête, terwijl voormalig NSC-Kamerlid Nicolien van Vroonhoven stelde dat de houding van VWS de arrogantie van de macht en een afwijzing van democratische controle liet zien. Staats- en bestuursrechtgeleerde Wim Voermans noemde het uitsluiten van pottenkijkers en het sturen van de beeldvorming kwalijk en gevaarlijk.

De Jonge wordt op 3 september opnieuw onder ede gehoord door de parlementaire enquêtecommissie die de coronacrisis onderzoekt. De reconstructie kan daardoor extra politieke druk leggen op hem en de voormalige VWS-top. De oorspronkelijke publicatie bevat daarnaast uitgebreide oproepen om de betrokken nieuwsorganisatie financieel te steunen.