Cornald Maas neemt gedwongen afscheid van 'Opium op Oerol', maar zint op een manier om terug te komen op Terschelling

In dit artikel:

„Ik heb nog geen argument gehoord,” reageert Cornald Maas nuchter op het nieuws dat Opium op Oerol niet terugkeert op de NPO. Het cultuurprogramma, sinds 2009 het vaste venster op het Oerol-festival op Terschelling, stopt volgens Maas vanwege bezuinigingen en doordat er minder ruimte zou zijn voor kortere, evenementgerichte items. Na achttien jaar uitzendingen — vijf avonden per week tijdens het festival, live vanaf het eiland — is de formule in de huidige vorm voorbij.

Maas, die het programma jarenlang presenteerde en als maker aan de kar trok, noemt de maatregel teleurstellend en vraagtekens oproepend: waarom juist cultuur op de knip? Hij wijst erop dat Opium op Oerol relatief goedkoop was en juist deed wat de publieke omroep graag claimt: buiten Amsterdam programmeren, jonge makers een podium geven en aandacht besteden aan diversiteit en voorstellingen in het landschap. Volgens hem is het programma voor veel kijkers een manier om toch ‘een beetje erbij te zijn’ wanneer ze niet op het eiland kunnen zijn.

Tegelijkertijd wordt er achter de schermen gezocht naar manieren om terug te komen. Maas en Taco Zimmerman, algemeen directeur van AVROTROS (de omroep die het programma uitzond), zijn recent op Terschelling gezien en bereiden alternatieven voor: een reportage-achtig format of een cofinancieringsconstructie met lokale en culturele partijen. Maas noemt mogelijke partners zoals de waarnemend burgemeester van Terschelling, rederijen en het Cultuurfonds die bereid zouden kunnen zijn mee te denken of financieel bij te springen. Zijn inzet is om het programma — al dan niet in een andere vorm — in 2027 of later opnieuw in het festivalseizoen te laten terugkeren.

Het artikel schetst waarom Opium op Oerol meer was dan tv-uitzendingen: het vormde een ontmoetingsplek tussen makers, publiek en critici in een tijdelijke ‘bubbel’ waar experimenteel werk minder streng beoordeeld werd en landschappelijke context een podiumfunctie kreeg. Maas beschrijft het fysieke en theatrale avontuur van Oerol: voorstellingen die verankerd zijn in duinen en strand, de onvoorspelbaarheid van het weer — zelfs momenten van onderkoeling — en de improviserende sfeer achter de camera's tijdens hevige regen. Dergelijke ervaringen zijn volgens hem onmisbaar voor jonge makers die risico’s nemen en verhalen willen vertellen over de actuele tijdgeest.

Ook anekdotes uit achttien seizoenen passeren de revue: van vuurpijlen bij de zeevaartschool en kletsnatte uitzendingen met beslagen cameralenzen tot het inzetten van beroemde gasten om Oerol te verkopen bij een breed publiek. Bekende Nederlanders zoals André van Duin, prinses Laurentien en Jort Kelder traden aan in uiteenlopende gemoedstoestanden, terwijl acts als Yentl en De Boer het programma als springplank beschouwen. Die mix van gevestigde namen en onbekende makers maakte volgens Maas telkens weer het verschil.

Maas was de afgelopen jaren niet alleen verbonden aan Opium op Oerol; hij heeft een lange staat van dienst in televisie en cultuurverslaggeving, onder meer als redacteur van programma’s als De Schreeuw van De Leeuw en later als commentator rond het Eurovisie Songfestival. Dit jaar verloor hij ook het Eurovisie-commentaar vanwege de boycotkwestie bij AVROTROS, wat bijdroeg aan een gevoel van verlies. Toch toont hij veerkracht: hij voelt „openingetjes” en wil proberen om op andere manieren terug te keren naar Terschelling en het festival.

Kort profiel: Cornald Maas (1962) uit Bergen op Zoom studeerde cum laude Nederlands in Leiden, werkte als tv-redacteur en presentator, was betrokken bij de bekend geworden uitzending met René Klijn (1992) en bij het Eurovisie Songfestival sinds circa 2003. Hij presenteerde Opium en Opium op Oerol vanaf respectievelijk 2008 en 2009, en is daarnaast publicist en bestuurslid bij de Van den Ende Foundation.

De kern is helder: NPO-bezuinigingen hebben een geliefde, kleinschalige festivalverbinding van het scherm geknipt, maar maker en omroep zoeken naar creatieve, mogelijk gefinancierde oplossingen om de komst van Oerols podium naar de huiskamer in een andere gedaante te laten voortbestaan.