Contact maken met onze binnenkant is goed voor de democratie

In dit artikel:

De auteur betoogt dat de huidige maatschappelijke polarisatie in Nederland niet alleen gaat over inhoudelijke politieke verschillen, maar vooral over een diepere crisis in mens-zijn en democratie. Volgens hem is de kloof tussen kampen die elkaar bestrijden — bijvoorbeeld rond corona, klimaat, migratie en oorlog in Oekraïne — een gevolg van een samenleving die te veel op de buitenkant is gericht: op presteren, gelijk krijgen en vijandbeelden versterken. Hij stelt dat deze dynamiek sinds de jaren tachtig is verergerd doordat politici de neoliberale economie ruim baan gaven, waardoor multinationals en invloedrijke netwerken veel macht kregen zonder democratische controle.

Zijn kernpunt is dat extreemrechts niet de oorzaak maar een symptoom is van groeiende onvrede en een slecht functionerende democratie. De echte oplossing ligt volgens hem niet in het verdedigen van bestaande politieke kampen, maar in een persoonlijke en collectieve verandering: mensen zouden opnieuw contact moeten maken met hun innerlijke leven, hun “zijn”, in plaats van alleen vanuit groepsdenken en overlevingspatronen te handelen. Dat noemt hij menswording. Pas wanneer burgers zelfstandiger, bewuster en emotioneel rijper worden, kan de democratie gezond functioneren, stelt hij.

Ter onderbouwing verwijst hij naar schrijfster Lieke Marsman, die in een gesprek vertelde dat ziekte en existentiële angst haar onverwacht dichter bij een gevoel van goddelijke aanwezigheid brachten. Zulke ingrijpende ervaringen kunnen mensen volgens de auteur dwingen om naar binnen te keren. Ook de huidige maatschappelijke onrust kan die functie hebben: als een pijnlijke maar misschien vruchtbare aanleiding om dieper over jezelf, de samenleving en echte democratie na te denken.