Consument verliest het recht om te weten wat hij eet

In dit artikel:

Nieuwe EU-regels moeten vanaf 2028 een apart regime invoeren voor planten die zijn ontwikkeld met nieuwe genomische technieken (NGT’s), zoals gerichte mutagenese en cisgenese. Volgens de beschreven verordening kunnen gewassen zonder uitgebreide risico- en etiketteringsregels worden behandeld als conventioneel veredelde planten wanneer hun genetische eigenschappen ook door klassieke veredeling hadden kunnen ontstaan.

Critici vrezen daardoor dat consumenten niet meer kunnen zien of groenten, fruit en verwerkte producten met zulke gewassen zijn gemaakt. De huidige etiketteringsplicht voor producten met meer dan 0,9 procent genetisch gemodificeerde ingrediënten zou voor deze categorie vervallen. Graanboer Marcel van Silfhout en Europarlementariër Anja Hazekamp (PvdD) noemen dat een aantasting van de keuzevrijheid en waarschuwen voor grotere afhankelijkheid van patenten, agrochemische bedrijven en multinationals. Ook biologische boeren zouden volgens hen worden benadeeld, omdat zij gentechvrije producten moeilijker herkenbaar kunnen maken.

Agrochemische en foodtechbedrijven steunen de versoepeling. Zij verwachten gewassen die beter bestand zijn tegen droogte, ziekten, schimmels en klimaatverandering. Als voorbeelden worden onder meer minder snel bruinende appels, schimmelresistente aardappelen en druiven, en met CRISPR aangepaste maïs genoemd. Voorstanders presenteren NGT’s als een mogelijke bijdrage aan voedselzekerheid en een oplossing voor milieuproblemen, terwijl tegenstanders benadrukken dat de gevolgen voor gezondheid, biodiversiteit en landbouwstructuren nog onderwerp van debat zijn.

Van Silfhout, biologische coöperatie Odin en consumentenorganisatie Foodwatch pleiten voor aanvullende keurmerken die duidelijk maken dat producten gentechvrij zijn. Odin onderzoekt bovendien met partners juridische stappen tegen de Europese regels. Hazekamp waarschuwt dat gentech volgens haar juist schaalvergroting, monoculturen en het gebruik van landbouwchemicaliën kan versterken.

Het artikel plaatst de NGT-discussie in een bredere ontwikkeling van biotechnologisch voedsel. In Nederland werken onderzoekers en bedrijven aan precisiefermentatie, waarbij genetisch aangepaste micro-organismen onder meer melkeiwitten en vitamines produceren. Voorstanders zien daarin een mogelijk duurzamer alternatief voor een deel van de veehouderij; tegenstanders vrezen dat consumenten steeds minder inzicht krijgen in de herkomst en productiewijze van hun voedsel.