Conceptakkoord maakt Iraans regime winnaar van oorlog met VS en Israël

In dit artikel:

De gelekte klad van het akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran laat volgens meerdere deskundigen zien dat Washington feitelijk geen overwinning heeft behaald. Andrew Gawthorpe (Universiteit Leiden) en Koert Debeuf (Vrije Universiteit Brussel) wijzen erop dat de tekst veel vaagheden bevat die vooral in het voordeel van Iran lijken uit te pakken: concrete Iraanse toezeggingen over het nucleaire programma ontbreken, behalve een herhaalde belofte geen kernwapen te bouwen, en er is geen afspraak over Iraanse raketten of over steun aan bondgenoten zoals Hezbollah, de Houthi’s of sjiitische milities in Irak.

Het document vermeldt dat de Straat van Hormuz weer opengaat, maar specificeert niet onder welke voorwaarden of in welk tijdspad. Tegelijkertijd bevat het memorandum relatief concrete en tijdgebonden punten die Iran zou willen, waaronder het opheffen van sancties, vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden en een omvangrijk reconstru-fonds van naar verluidt circa 300 miljard dollar — een bedrag dat Debeuf zowel verbaast als vergelijkt met historische herstelbetalingen. President Trump ontkende berichten over een betalingsplicht voor de wederopbouw en noemde sommige berichten nep.

Een opvallend artikel (punt 13) beperkt toekomstige onderhandelingen strikt tot de in het memorandum opgesomde onderwerpen, waardoor de VS zich niet kan losmaken om later over wapensystemen of regionale invloeden te praten. Analisten verwachten hevig verzet van pro-strijders binnen de VS, maar denken dat veel Amerikanen vooral willen dat de oorlog stopt en de oliehandel herstelt — een uitkomst die ook in Washington politiek gewenst is vóór de tussentijdse verkiezingen.

Voor Iran heeft het akkoord grote binnen- en buitenlandse betekenis: het regime kan een duidelijke overwinning claimen, wat de oppositie ontmoedigt, terwijl de Iraanse bevolking volgens Debeuf de grootste verliezer blijft vanwege het zware menselijk verlies en de geopolitieke versterking van het bewind. Economisch zullen de effecten van de blokkade nog maanden doorwerken, waardoor olieprijzen hoog blijven en de politieke gevolgen voor Trump en de Republikeinen niet te onderschatten zijn.