Commerciële crèches blijven ontevreden over plannen gratis kinderopvang

In dit artikel:

Na Prinsjesdag is een deel van de kinderopvangsector opgelucht dat het kabinet vasthoudt aan de invoering van bijna gratis kinderopvang in 2029. De Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang noemt het een belangrijke stap om opvang voor iedereen toegankelijker te maken. Commerciële opvangorganisaties zijn kritischer en vinden dat hun expertise onvoldoende in het beleid terugkomt.

De sector waarschuwt vooral voor een tekort aan personeel en locaties. Als opvang goedkoper wordt, zullen meer ouders er gebruik van maken en zijn naar schatting over vijf jaar 24.000 extra medewerkers nodig. De kinderopvang kreeg er de afgelopen vijf jaar al ongeveer 22.000 medewerkers bij, maar verdere groei is lastig op de krappe arbeidsmarkt. Bovendien concurreren kinderopvang en zorg deels om dezelfde werknemers. Volgens econoom Ed Buitenhek zijn er nu al te weinig geschikte locaties.

Het plan kost de schatkist jaarlijks ongeveer 3 miljard euro. Het Centraal Planbureau verwacht op korte termijn slechts 0,2 procent extra arbeidsparticipatie, waardoor critici betwijfelen of de investering zich terugverdient. Econoom Janneke Plantenga vindt die korte termijn te beperkt als maatstaf: ervaringen uit landen met betaalbare opvang laten volgens haar zien dat vooral de arbeidsparticipatie van vrouwen op langere termijn kan stijgen. Betaalbare, fulltime opvang wordt bovendien gezien als belangrijk voor gendergelijkheid. Nederlandse ouders betalen nu, afhankelijk van hun inkomen, honderden tot ongeveer 2.200 euro netto per maand voor twee kinderen, aanzienlijk meer dan in bijvoorbeeld Scandinavië en Berlijn.

Er blijft wel onzekerheid over de toegankelijkheid. Ook in het nieuwe stelsel mogen opvangorganisaties een eigen bijdrage vragen. Omdat de kinderopvangtoeslag verdwijnt, kunnen lagere inkomens mogelijk duurder uit zijn als die bijdrage stijgt. Het kabinet wil prijsstijgingen beperken door kinderopvang aan te merken als een dienst van algemeen belang, maar het is onzeker of dat voldoende bescherming biedt. De sector stelt dat stabiel beleid nodig is om tijdig in personeel en locaties te kunnen investeren; eerdere uitstelrondes hebben die planning bemoeilijkt.