'Code zwart' in gevangenissen: cellentekorten kunnen nog verder oplopen

In dit artikel:

Het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) waarschuwt dat de cellentekorten in Nederlandse gevangenissen de komende jaren fors zullen toenemen. Momenteel leidt dit al tot noodmaatregelen, zoals het vervroegd vrijlaten van bepaalde gedetineerden, een situatie die staatssecretaris Ingrid Coenradie (Justitie, PVV) omschrijft als ’code zwart’. Zij wijt de problemen mede aan het beleid van voorgaande kabinetten-Rutte, waarbij 26 gevangenissen werden gesloten.

Het WODC voorspelt dat tussen 2026 en 2030 de druk op het gevangeniswezen jaarlijks met ongeveer 1 procent zal toenemen, wat zonder structurele ingrepen tot ernstige capaciteitsproblemen zal leiden. Als oorzaak van de overbelasting ziet het bureau met name het hoge aantal korte gevangenisstraffen, die weinig effectief blijken in het terugdringen van recidive maar wel bijdragen aan het tekort aan cellen. Het onderzoeksbureau pleit daarom voor meer inzet van alternatieve straffen zoals taakstraffen, boetes en voorwaardelijke straffen om zowel de capaciteit te ontlasten als effectievere strafrechtelijke vervolging te realiseren.

Binnen de politiek lopen de meningen uiteen over mogelijke oplossingen. Partijen als NSC, D66 en CDA dringen aan op een ruimere toepassing van enkelbanden als hoofdsanctie, terwijl PVV, VVD en BBB hier fel tegen zijn. Coenradie staat echter open voor een kritische beoordeling van het plan dat D66 lanceerde en dat eerder dit jaar al een smalle Kamermeerderheid verwierf. De urgentie van de situatie vraagt volgens het WODC om snelle en structurele maatregelen om een verdere verslechtering van het gevangeniswezen te voorkomen.