Coalitie verdeeld: enkelband als straf of meer daders in de cel?
In dit artikel:
De coalitiepartijen verschillen scherp van mening over hoe het nijpende cellentekort in Nederlandse gevangenissen moet worden aangepakt. D66 en CDA willen rechters de mogelijkheid geven om veroordeelden een elektronische enkelband als hoofdstraf op te leggen, zodat zij minder vaak een plek in een cel innemen. Die optie is naar voren gebracht na een brandbrief van de directeur-generaal van de Dienst Justitiële Inrichtingen aan informateur Rianne Letschert: gevangenissen zitten voor ongeveer 99% vol, er dreigen in de komende jaren zo'n drieduizend cellen te verdwijnen door gebrekkig onderhoud, en gevangenen worden soms eerder vrijgelaten omdat er simpelweg geen plek is.
D66-Kamerlid Joost Sneller en CDA'er Jeltje Straatman zien in de enkelband zowel een middel om het achterstallige aantal uit te voeren straffen terug te dringen als een effectievere strafvorm dan korte onvoorwaardelijke celstraffen. D66 en CDA willen hun wetsvoorstel “binnenkort” bij de Tweede Kamer indienen en rekenen op steun buiten de coalitie als nodig.
VVD en oppositiepartij JA21 trekken juist in tegengestelde richting: zij pleiten voor beperking van de mogelijkheid om taakstraffen op te leggen, wat volgens critici eerder tot méér gedetineerden zal leiden. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian is fel tegen de enkelband als hoofdstraf: overvolle gevangenissen mogen geen reden zijn om volgens hem lichtere of geen echte straffen te geven. Het initiatiefvoorstel van VVD/JA21 kreeg al kritiek van de Raad van State, maar zij willen doorgaan.
In het coalitieakkoord is over dit onderwerp niets vastgelegd, waardoor de partijen vrij zijn om meerderheden te zoeken. Staatssecretaris Claudia van Bruggen schermt met de Kamer als beslissingsforum. De uitkomst hangt af van politieke onderhandelingen en steun van oppositiefracties; zowel D66/CDA als de VVD lijken bereid om door te strijden. Ter context: elektronische monitoring wordt internationaal gebruikt als alternatief voor korte detenties, maar roept vragen op over proportionaliteit, controle en effectiviteit.