Christien Brinkgreve herlas Woeste hoogten: 'In Heathcliff zie ik nu steeds JD Vance'

In dit artikel:

Als veertienjarige trok de verteller Woeste hoogten van Emily Brontë van de boekenkast van zijn vader en werd geraakt door de onstuimige, destructieve liefde tussen Catherine en Heathcliff. De roman maakte indruk omdat ze emoties toont die hij thuis zelden zag: zijn moeder kampte met depressies, gevoelens werden weggedrukt en stilte was vaak het devies. Die tegenstelling verklaart waarom de rauwe passie en woede in het boek zo overweldigend leken.

De verteller schetst de kern van het verhaal: Heathcliff arriveert als vondeling, wordt vernederd door de omgeving en beschermd door Catherine; haar huwelijk met een man uit haar klasse ziet Heathcliff als ultiem verraad. Na jaren van zwerven keert hij terug, niet als verwaarloosde jongen maar als heer die systematisch wraak neemt en bezit opeist van hen die hem ooit vernederden. Die cyclus van vernieling leidt niet tot inzicht of herstel; Heathcliff blijft gebiologeerd door wraak en eindigt leeggewoed.

Bij een herlezing viel de verteller ook op hoeveel thema’s het boek voedt: sociale klassen, vernedering als bron van woede, obsessieve destructiedrang en de niet-gebroken doorgave van schade aan volgende generaties. Hij vergelijkt Heathcliffs dynamiek met JD Vance uit Hillbilly Elegy, waar ook vernedering tot wraakzuchtige drijfveer wordt verklaard. Daarnaast speelt de natuur — wind, stormen, het moeras — een bijna personageachtige rol: de ruwe landschappen spiegelen Heathcliffs ongetemde karakter tegenover Catherines beschaafde huishouden.

Persoonlijk leidde de fascinatie voor dit spanningsveld tussen relaties en emoties ertoe dat de verteller sociologie ging studeren en later hoogleraar werd, met onderzoek naar hoe emoties sociale banden vormgeven. Tegenwoordig vreest hij dat een nieuwe verfilming de diepte en duistere complexiteit van het boek zal verzoeten; voorlopig houdt hij liever vast aan de originele leeservaring.