ChristenUnie kan zomaar uit tientallen gemeenteraden verdwijnen

In dit artikel:

De ChristenUnie (CU) en de SGP kiezen een verschillende strategie voor de komende gemeenteraadsverkiezingen, blijkt uit berekeningen van het Reformatorisch Dagblad op basis van recente Tweede Kameruitslagen. De CU doet in minstens 130 gemeenten zelfstandig mee; de SGP staat op 68 stembiljetten als zelfstandige partij. Die kloof komt vooral doordat SGP-kiezers geografisch geconcentreerder wonen, waardoor die partij op minder plekken voldoende stemmen verzamelt om lokaal mee te doen.

Wanneer samenwerkingen en participatie via lokale lijsten worden meegerekend, verandert het beeld: de CU is in totaal in zeker 163 gemeenten vertegenwoordigd (onder meer via combilijsten met CDA of lokale partijen zoals PCW in Waddinxveen), en de SGP komt uit op ongeveer 102 deelnames. Vier jaar geleden waren er nog 34 gezamenlijke CU–SGP-lijsten; nu zijn dat er nog 31. Op 18 maart vinden gemeenteraadsverkiezingen plaats in 340 van de 342 Nederlandse gemeenten.

De RD-berekeningen laten zien dat landelijke stembusuitslagen doorwerken in het lokale speelveld. De CU haalde in 2022 in 140 gemeenten mee en behaalde toen in 57 plaatsen één raadszetel. Maar landelijke steun voor de CU is gekrompen: bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 verloor de partij ruim 150.000 stemmen (meer dan 42 procent) ten opzichte van 2021. Als de landelijke stemverhoudingen worden vertaald naar de 2022-gemeentecijfers, zou de CU in meerdere gemeenten de toegangsgrens voor een zetel (ongeveer 0,85–0,86 zetel) niet hebben gehaald. Volgens het RD betreft dit minimaal 25 plaatsen waar de CU wel op de kieslijst staat maar dreigt uit de raad te verdwijnen, bovenop vijf gemeenten waar zij sowieso niet terugkeert (Borger-Odoorn, De Wolden, Krimpen aan den IJssel, Medemblik en Rijswijk). In twee plaatsen (Hilversum en Wijdemeren) zijn er door herindeling geen verkiezingen.

Tegelijk groeit de SGP licht: netto zes gemeenten meer dan in 2022 doen zij nu zelfstandig mee. De partij probeert voor het eerst zetels in onder andere Deventer, Stadskanaal en Westerkwartier; in enkele plaatsen treedt zij weer aan na eerdere pogingen. Amsterdam vormt een uitzondering: daar staat de SGP ditmaal niet op het stembiljet.

Belangrijkste nuance: landelijke verkiezingsuitslagen laten zich niet één-op-één naar lokale verkiezingen vertalen. Toch maakt de RD-analyse duidelijk dat de lokale aanwezigheid van de CU door teruglopende landelijke steun op veel plaatsen kwetsbaar is geworden.