Christenen en moslims beginnen voor het eerst in decennia tegelijk met vasten

In dit artikel:

Voor het eerst in ruim dertig jaar beginnen de islamitische ramadan en de christelijke veertigdagentijd deze week vrijwel tegelijk in Nederland. De katholieke vastenperiode begint traditiegetrouw op Aswoensdag, veertig dagen (zondagen niet meegeteld) voor Pasen. De ramadan valt volgens Saoedi-Arabië woensdag aan, maar Nederlandse imam-organisaties (onder meer VIN en de Islamitische Stichting Nederland) geven aan dat de maaltijd- en vastendag voor moslims donderdag start — een verschil dat verwarring veroorzaakte omdat Nederlandse moslims doorgaans de Saudische waarneming volgen.

De uiteenlopende startdata komen doordat de islamitische kalender een maankalender is en ongeveer 10–12 dagen korter dan de Gregoriaanse kalender; daardoor schuift de ramadan elk jaar naar voren. Saoedi-Arabië bepaalt het begin via waarneming van de maansikkel (Ru'yah), terwijl sommige gemeenschappen, zoals veel Turkse moslims, de astronomische berekening (Hisaab) volgen — die in dit geval donderdag aangeeft.

Beide tradities benadrukken onthouding en bezinning, maar de uitvoering en sociale betekenis verschillen. In de islam zijn de regels voor de ramadan uniform: van zonsopgang tot zonsondergang geen eten, drinken of seks, met het gezamenlijk avondmaal en het feest van Ied-al-Fitr als sterke sociale momenten. De ramadan duurt iets minder dan een maand en valt dit jaar in de winter, wat door kortere dagen doorgaans als makkelijker wordt ervaren.

Bij christenen ligt de invulling vaker individueel: katholieken en protestanten kunnen ervoor kiezen bepaalde genietingen te laten, zoals minder sociale media, geen vlees of bewuster consumeren. Cultureel is er ook verschil in afscheid van overdaad: veel katholieken kennen carnaval als uitbundig voorvastenfeest, terwijl moslims juist het einde van de vastenperiode gezamenlijk vieren. Historisch samenvallen van de twee periodes gebeurde voor het laatst rond 1992.