Christen-nationalisten in de VS zien in de Iran-oorlog een teken van de Eindtijd

In dit artikel:

De Amerikaanse aanval op Iran heeft bij sommige evangelische kringen apocalyptische verwachtingen aangewakkerd: voor hen zijn strijd in het Midden-Oosten en gebeurtenissen rond Israël aanwijzingen dat de Eindtijd nabij is en de terugkeer van Christus aanstaande. Die overtuiging speelt niet alleen in kerken maar sijpelt ook door in delen van het Amerikaanse leger; bij de Military Religious Freedom Foundation kwamen honderden klachten binnen van militairen die zeggen dat hun meerderen de actie tegen Iran als onderdeel van Gods plan of een opmaat naar Armageddon presenteren.

Populaire predikers zoals John Hagee uit Texas prediken al jarenlang dat de terugkeer van Joden naar het Heilige Land rechtstreeks verband houdt met de wederkomst. Dergelijke christelijk-zionistische opvattingen hebben diepe wortels: vanaf de zeventiende eeuw speculeerden Britse dominees over een terugkeer naar Zion als voorbode van de Apocalyps, en in de negentiende eeuw promootte figuren als Anthony Shaftesbury vanuit religieuze motieven Joodse vestiging in Palestina. Ook in Nederland bestaan vergelijkbare stromingen, onder meer bij Christenen voor Israël en de messiaanse vereniging Hadderech; enkele publieke figuren binnen die kringen zagen recent tekenen dat de beloofde wederkomst dichterbij komt.

Theologisch draait het om verschillende leesperspectieven op Bijbelse passages over de eindstrijd — denk aan de Openbaring en Paulus — en om begrippen als premillennialisme, postmillennialisme en de rapture. In de VS kregen deze ideeën vanaf de jaren tachtig culturele invloed via christelijke fictie; de bestsellerreeks Left Behind schilderde een wereld waarin achtergebleven gelovigen de strijd tegen de antichrist voeren, veelal in het Midden-Oosten.

Politiek heeft dit religieuze denken praktische gevolgen. Onderdelen van Trumps MAGA-basis zien zijn beleid — bijvoorbeeld de verplaatsing van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem in 2018 — als meer dan diplomatiek: het wordt beschouwd als symbolisch onderdeel van een spirituele strijd. Conservatieve politici als Ted Cruz legitimeerden eerdere Israëlische acties tegen Iran soms in Bijbelse termen; tegelijk bestaat binnen MAGA verdeeldheid over buitenlandse interventies (Tucker Carlson vertegenwoordigt die terughoudende stroming).

Opvallend is dat apocalyptische fascinatie ook doordringt tot elites uit Silicon Valley. Techmiljardairs als Peter Thiel combineren eschatologische noties met anti-liberale en technologiekritische ideeën, en spreken over concepten als de katechon (kracht die het kwaad tijdelijk tegenhoudt). Critici zoals Naomi Klein bestempelen deze mengeling van religie, extreemrechts gedachtegoed en techno-optimisme als een vorm van “eindtijdfascisme”: een angstopvatting onder een kleine, machtige elite die vreest gezag en bezit te verliezen bij meer democratisch toezicht of mondiale regulering.