Chris Bajema: 'Ik heb een echt radiohoofd, Paulien juist een goed tv-hoofd'
In dit artikel:
Chris Bajema (54) is schrijver, theatermaker en een van de vroege Nederlandse podcaster(s). Volgende week verschijnt zijn boek Het Moordcollege, een overzicht van de ontwikkeling van de misdaadroman van tweehonderd jaar: van Poe en Sherlock Holmes via Poirot en de Amerikaanse hardboiled-schrijvers tot zijn huidige voorkeur voor Simenon, die volgens Bajema veel mededogen voor alle personages toont. Het boek is voortgekomen uit een podcastserie over hetzelfde onderwerp en bevat illustraties van Suus van den Akker en vormgeving van Piet Schreuders. Eerder publiceerde hij de detective De mosterdmoorden, die in het genre van de cosy crime speelt: een klein vestingstadje, een stedelinge als streekmuseumdirecteur en meteen een moord — denken aan Midsomer Murders met een Miss Marple-sfeertje.
Bajema noemt zichzelf een pionier van de Nederlandse podcast: zo’n tien jaar geleden begon hij zelfstandig afleveringen te maken nadat traditionele omroepen een voorstel afwezen. Vanuit praktische frustratie en de wens om niet het hele land door te reizen voor een quote, concentreerde hij zijn werk op Amsterdam-Oost en bouwde zo een lokaal netwerk. In het begin verdiende hij er weinig mee; lokale sponsoren zoals een koffieketen hielpen, en de zelfstandigheid gaf hem later ook de vrijheid om genres en formats te mengen — iets wat hij eerder bij de VPRO niet mocht doen. Zijn ervaring met radiodocumentaires en hoorspelen laat zich kenmerken door het spelen op de grenzen tussen feit en fictie, met succesvolle voorbeelden waarin luisteraars aanvankelijk niet doorhadden dat het verzinsel was.
Privé speelt zijn partner Paulien Cornelisse een centrale rol. Ze zijn zeventien jaar samen, hebben samen een zoon van elf en Bajema heeft daarnaast twee kinderen uit een eerdere relatie. Beiden werken zelfstandig vanuit huis; hun routine is eenvoudig en verbonden: koffietentje, puzzel, wandeling. Paulien is momenteel ernstig ziek, maar het paar zoekt troost in dagelijkse kleine rituelen en gezamenlijke projecten — zoals hun lange betrokkenheid bij festival De Parade en drie gezamenlijke voorstellingen op Terschelling, waar ze ook van 2012 tot 2016 een ochtendtalkshow maakten.
Bajema is veelzijdig in presentatie en vorm: hij maakte vijftien jaar voor de NPO het programma Kunststof (reportages, quizzen, boekenrubriek) en produceerde voor verschillende opdrachtgevers creatieve podcasts en hoorspelen — onder meer een radiospel in de traditie van Orson Welles dat veel luisteraars op het verkeerde been zette, en een geïmproviseerde natuurserie voor Staatsbosbeheer waarin dieren en planten door acteurs werden geïnterviewd. Ook organiseert hij experimentele projecten: voor de VPRO verspreidde hij eens 250 enveloppen door Nederland om ideeën van voorbijgangers te verzamelen; dat leverde vijf lange documentaires op en hernieuwde optredens voor een obscure band.
Culturele escapades en lokale stuntacts horen bij zijn verleden: samen met vrienden vormde hij kort een cabaretduo en hij en collega’s liepen ooit als ‘kunstwacht’ door het Stedelijk Museum — iets wat destijds door directeur Rudi Fuchs met humor werd ontvangen en zelfs uitgenodigd voor een opening. Sinds 2009 woont het gezin in een rustige, gezinsvriendelijke buurt die volgens Bajema ideaal is: deels dorpse sfeer, deels stad dichtbij.
Voor de toekomst heeft Bajema theaterplannen: deze zomer staan Den Haag en Utrecht op het programma met Locked Room, een interactief mysterie waarbij het publiek via koptelefoons extra geluiden en de innerlijke gedachten van de spelers hoort. Hij erkent dat zijn ideeën soms ingewikkeld zijn om uit te werken, maar het basisconcept is klaar — een passende uitbreiding van zijn werk dat kriskras door radio, podcast, theater en proza loopt.