Chocoladebeelden als wraak op koloniaal onrecht: Congolees collectief koopt land terug met de cacao van onze hagelslag

In dit artikel:

Het Land van Hagelslag is een ijzersterke tentoonstelling in Museum H’Art waarin het Congolese collectief CATPC centraal staat; de titel alleen al werd geroemd als de beste van het jaar. De presentatie, die nog tot 8 november te zien is, slaagt erin politiek engagement en beeldende kracht in balans te houden.

Al zo’n elf jaar presenteren de voormalige plantagearbeiders hun werk in Nederland. Op aansturen van Renzo Martens begonnen zij cacao – de grondstof van onze hagelslag – als sculptuurmateriaal te gebruiken. Daarmee stelden ze zichzelf in staat land terug te kopen van de plantage-eigenaren: inmiddels is ongeveer 395 hectare omgevormd tot een ecologisch voedselbos. Het project functioneert dus zowel als kunstpraktijk als als economisch en sociaal initiatief.

CATPC wil met hun werk ook machtsstructuren in de kunstwereld ontregelen. Die ambitie botste onder andere met het Stedelijk Museum, dat de werken niet in de collectie opnam en waarvan de stichtershistorie koloniale banden met de Van Eeghen-familie heeft. Desondanks kreeg het collectief grote zichtbaarheid, waaronder een overzichtstentoonstelling in het Van Abbemuseum en deelname aan de Biënnale van Venetië 2024; de voor die gelegenheid ontworpen opstelling is nu realistisch en indrukwekkend te zien in H’Art.

De expositie combineert film, portretten op jute zakken en de vroege, narratieve sculpturen – vaak gemaakt van cacao – met recentere, meer persoonlijke beelden. Sommige werken bestaan in meerdere materialen: palmolie/suikeruitvoeringen die buiten kunnen staan, en cacao-exemplaren die na slijtage wit uitslaan, een esthetiek die aansluit bij lokale opvattingen over gebruik en veroudering. Kleine multiples van cacao worden betaalbaar verkocht; de opbrengst vloeit terug naar uitbreiding van het landbezit van CATPC.