China wil Taiwan terug, Trump ziet er een troef in: hoe het eiland klem zit tussen twee grootmachten
In dit artikel:
Tijdens zijn recente bezoek aan China stond Taiwan centraal in de gesprekken: Peking beschouwt het eiland als een afvallige provincie en zet economische druk wanneer de spanning oploopt. Een klein, herkenbaar voorbeeld daarvan is het Chinese inexportverbod op Taiwanese ananassen sinds maart 2021. China rechtvaardigt het met fytosanitaire redenen; in Taiwan zien velen het als politieke chantage. Een nationale campagne om meer ananassen te consumeren moest opbrengstverlies beperken en symboliseerde verzet.
Taiwan ligt zo’n 200 km uit de Chinese kust, heeft ruim 23 miljoen inwoners en bestuurt zichzelf onafhankelijk van het vasteland, hoewel het formeel nooit formeel onafhankelijk is uitgeroepen. De politieke breuk gaat terug tot 1949, toen de nationalisten naar Taiwan vluchtten na hun nederlaag tegen de communisten. Taiwan moderniseerde en democratiserde vanaf de jaren tachtig; partijen als de DPP (pro-onafhankelijkheid) en de oudere KMT (grotere toenadering tot China) domineren sindsdien het politieke landschap. Er bestaat een duidelijke generatiekloof: jongere kiezers identificeren zich vaker als Taiwanees en steunen democratische autonomie, oudere generaties hebben vaak nog sterkere verbondenheid met China.
Peking, geleid door Xi Jinping, streeft naar hereniging en ziet herstel van zeggenschap over Taiwan als een kernbelofte. Taipei bereidt zich daarom voor op een mogelijk Chinees offensief rond 2027, het jaar waarin het Chinese leger honderdjarig bestaat en op topsterkte zou moeten opereren. Dat verhoogt de geopolitieke spanning in de regio.
De Verenigde Staten spelen een ambivalente rol. Historisch steunen ze Taiwan via wapenleveranties en diplomatiele steun, maar voeren sinds de jaren zeventig een beleid van strategische dubbelzinnigheid om directe provocatie van China te vermijden. Het Congres keurde onlangs omvangrijke wapendeals voor Taiwan goed (pakketten van 11 en 14 miljard dollar), maar president Donald Trump stelt ondertekening uit en gebruikt de deal als onderhandelingstool richting zowel Beijing als Taipei. Tijdens zijn Chinabezoek zei hij geen zin te hebben in een ver van huis gevoerde oorlog, maar kondigde daarna aan toch met de Taiwanese president te willen spreken—een stap die Peking als zeer provocationeel zou beschouwen.
Economische verwevenheid maakt een conflict risicovol: Taiwan is cruciaal voor de wereldwijde halfgeleiderketen, met TSMC als dominante speler die ongeveer 70 procent van de geavanceerde chips produceert. Grote Amerikaanse techbedrijven investeren stevig in Taiwan, wat volgens waarnemers het risico op oorlog verkleint omdat de economische kosten globaal zouden doorwerken. Tegelijk importeert China veel technologie uit Taiwan en blijft het eiland een belangrijke handelspartner.
Kortom: Taiwan bevindt zich op het kruispunt van politieke identiteit, economische macht (vooral in chips) en grootmachtenpolitiek. Het eiland is zelfbesturend en economisch sterk, maar politiek kwetsbaar omdat China het als onderdeel van zijn grondgebied beschouwt en de VS hun steun consistent maar ambivalent inzetten. Die combinatie van interne verdeeldheid, internationale afhankelijkheden en militaire dreigingen maakt Taiwan tot een brandpunt met wereldwijde implicaties.