China verbiedt exportgoederen voor militaire doeleinden naar Japan
In dit artikel:
China heeft met onmiddellijke ingang de uitvoer naar Japan van zogenoemde dual-use goederen verboden — materialen en technologieën die zowel civiel als militair inzetbaar zijn — en heeft de beperking uitgebreid naar "elke andere eindgebruiker die bijdraagt aan het versterken van Japanse militaire capaciteiten". De stap komt bovenop een door China eind 2025 gepubliceerde exportcontrolelijst met inmiddels meer dan 1.250 items, variërend van onderdelen voor ruimtevaart en kerntechniek tot chemicaliën, biologische benodigdheden en bepaalde zeldzame aardmetalen.
De maatregel volgt op oplopende spanningen over Taiwan, nadat de Japanse premier Sanae Takaichi zich uitliet over een mogelijke Japanse militaire rol in een conflict rond het eiland dat Peking als deel van China beschouwt. Tokio reageerde furieus en heeft formeel protest aangetekend; het kabinet noemde de actie een eenzijdige en onaanvaardbare afwijking van internationale praktijk. Het Japanse ministerie van Economie, Handel en Industrie onderzoekt nog de concrete gevolgen.
Belangrijk is dat de regeling niet alleen Chinese leveranciers raakt: ook niet-Chinese bedrijven of personen die via hun keten Chinese dual-use onderdelen in producten naar Japan verwerken kunnen volgens Peking onder de strafbepalingen vallen. Daarmee rekt China de druk ver buiten zijn grenzen op en kan het ingrijpen richten op eindproducten waarin ooit Chinese componenten zijn gebruikt. Experts denken dat die opzettelijke vaagheid Peking flexibiliteit geeft bij de toepassing.
Voor Japan heeft het verbod potentieel verregaande effectsen. Het land is sterk afhankelijk van China voor zeldzame aardmetalen — meer dan twee derde van de import komt uit China — en zo’n afhankelijkheid gebruikte Beijing al eens als drukmiddel tijdens een diplomatiek dispuut in 2010. Grote Japanse conglomeraatleveranciers aan het leger, zoals Mitsubishi, Kawasaki en Toshiba, halen het grootste deel van hun omzet uit civiele activiteiten en hebben productiefaciliteiten en toeleveranciers in China; daardoor kunnen de nieuwe regels onverwachte keteneffecten veroorzaken.
Analisten zien de maatregel als onderdeel van een bredere Chinese strategie om politieke druk op Japan op te voeren en waarschuwen dat er dit jaar mogelijk meer soortgelijke stappen volgen. Zelfs op het niveau van grote diplomatieke ontmoetingen, zoals die tussen Xi en Trump, wordt betwijfeld of dit de spanningen tussen China en Japan wezenlijk zal temperen. Voor Japanse bedrijven betekent de situatie een toename van economische onzekerheid en risico’s rond hun activiteiten in en met China.