China speelt vals, maar wij doen dom

In dit artikel:

China’s goederenexport leverde dit jaar een handelsoverschot van meer dan duizend miljard dollar op, ondanks de handelsoorlog met de Verenigde Staten. Dat succes zorgt in Europa voor grote zorgen: Chinese elektrische auto’s, zonnepanelen, chemische producten, robots en AI-toepassingen verdringen Europese concurrenten. Dat leidt tot banenverlies, fabriekssluitingen, strategische afhankelijkheid en toenemende politieke onrust, vooral in Duitsland.

Dat China zijn bedrijven steunt, staat volgens de auteur vast. Het IMF schatte dat de Chinese overheid hiervoor ongeveer 4 procent van het bbp uittrekt. De Chinese auto-industrie zou de afgelopen vijftien jaar minstens 231 miljard dollar aan steun hebben ontvangen. Tegelijkertijd is staatssteun op zichzelf geen uniek Chinees verschijnsel: ook westerse economieën gebruikten importheffingen, subsidies, goedkope leningen en beschermde monopolies om hun industrie op te bouwen.

De cruciale vraag is daarom hoe uitzonderlijk de Chinese steun is. Volgens recente OESO-cijfers ontvangen Chinese bedrijven ongeveer zes keer zoveel staatssteun als Europese concurrenten. Naar schatting is 60 procent van hun groeiende marktaandeel eraan te danken. Daarbij kunnen Chinese bedrijven ook goedkoper produceren door onder meer een beperkt sociaal vangnet, minder strenge milieuregels, slechte arbeidsvoorwaarden en het ontbreken van onafhankelijke vakbonden.

De auteur vindt bovendien dat Europa zijn beperkte steun verkeerd inzet. Terwijl China zwaar investeert in strategische sectoren zoals microchips, geven Europese landen relatief veel geld aan landbouw. Nederland besteedde daarnaast lange tijd veel aan belastingvoordelen voor zzp’ers, met weinig economisch rendement. Volgens de auteur zijn daarom gerichte, nuchtere maatregelen tegen Chinese concurrentievervalsing nodig, maar niet een afbraak van sociale voorzieningen en andere Europese verworvenheden.