China is een grootmacht geworden zonder één soldaat het slagveld op te sturen

In dit artikel:

De auteur grijpt een afgeluisterd gesprek tussen Xi Jinping en Vladimir Poetin aan om de Chinese machtsstaat, de vergrijzing en de vermeende ambities rond levensverlenging te bekritiseren. Tijdens een ontmoeting in Beijing sprak Xi over een mogelijke levensduur van 150 jaar; Poetin verwees naar biotechnologie, orgaantransplantaties en zelfs onsterfelijkheid. De auteur verbindt die opmerkingen aan beschuldigingen van grootschalige gedwongen orgaanoogst in China. Onderzoekers en organisaties hebben de afgelopen jaren beweerd dat sinds 2000 honderdduizenden mensen, vooral aanhangers van Falun Gong, voor hun organen zijn gedood. De precieze omvang is echter niet onafhankelijk vast te stellen en de genoemde cijfers zijn onderwerp van debat.

De Chinese bevolkingskrimp en vergrijzing worden volgens de auteur mede verergerd door de eenkindpolitiek, die vanaf 1979 werd afgedwongen. Ook beschrijft zij haar eigen veranderde kijk op de Culturele Revolutie. Als tiener verdedigde ze de vernietiging van cultureel erfgoed, maar later zag ze de omvang van Mao’s massale politieke geweld en de verwoesting van historische voorwerpen beter in. Ze verwijst daarbij naar haar familieverzameling Chinees keramiek, waarvan veel stukken tijdens haar leven beschadigd of gebroken bleken.

Een tentoonstelling in het Amsterdamse Wereldmuseum, *Made in China*, bood volgens de auteur een genuanceerder beeld van het huidige China. Naast historische objecten toonde de expositie de zware omstandigheden van fabrieksarbeiders en van de naar schatting bijna 300 miljoen interne migranten. Deze werknemers hebben vaak niet dezelfde rechten en voorzieningen als inwoners van de steden waar zij werken. Hun uitbuiting en het gebruik van dwangarbeid zouden hebben bijgedragen aan China’s dominante positie als producent van goedkope consumptiegoederen.

De auteur stelt dat China economisch kapitalistische productiemethoden combineert met een communistische dictatuur. Ze beschuldigt de Communistische Partij van toezicht, censuur, indoctrinatie, vervolging van minderheden, dwangarbeid en massaal politiek geweld. Daarbij vergelijkt ze Mao en het huidige regime met nazi-Duitsland. Die vergelijking is haar persoonlijke oordeel en vormt de polemische kern van het stuk; verschillende historische en actuele beweringen worden in het artikel stellig gebracht zonder dat ze allemaal onafhankelijk worden onderbouwd.

Vervolgens verbindt de auteur China’s binnenlandse onderdrukking aan de buitenlandse machtsambities van Beijing. Het Chinese streven naar herstel van nationale trots zou voortkomen uit de zogenoemde ‘Eeuw van Nationale Vernedering’: de periode van buitenlandse inmenging en militaire nederlagen vanaf de Eerste Opiumoorlog in 1839. Volgens de auteur ziet de Communistische Partij de inlijving van Taiwan als de definitieve bevestiging van China’s terugkeer als wereldmacht.

Een aanval op Taiwan zou volgens haar grote economische gevolgen hebben, omdat het eiland meer dan 90 procent van de meest geavanceerde computerchips produceert. Ze beschrijft het Amerikaanse beleid tegenover China als een poging om zo’n operatie te verhinderen, onder meer via druk rond Groenland, het Panamakanaal, Venezuela en Iran. Deze geopolitieke verbanden worden in het artikel als interpretatie en overtuiging van de auteur gepresenteerd, niet als vaststaande feiten.

Tot slot speculeert de auteur over Xi’s gezondheid en positie. Xi zou Trump op 24 september slechts één dag bezoeken en niet naar de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties gaan. Ook zouden recente ontmoetingen met andere leiders zeer kort zijn geweest. Op basis daarvan vraagt de auteur zich af of Xi ziek is, mogelijk vertrekt of zelfs een orgaantransplantatie ondergaat. Daarvoor geeft het artikel geen bewijs. De slotconclusie luidt dat een vertrek van Xi waarschijnlijk weinig verandert aan het lot van de Chinese bevolking, omdat het partij- en staatsapparaat overeind blijft.