Chili en Argentinië ruziën over de oorsprong van het dodelijke andesvirus
In dit artikel:
De recente uitbraak van het Andes-hantavirus aan boord van het Nederlandse cruiseschip MV Hondius heeft leiden tot drie doden en elf bevestigde infecties onder 149 opvarenden van meer dan twintig nationaliteiten. Het schip vertrok vanuit Ushuaia (Tierra del Fuego) voor een exclusieve vogelaarscruise langs afgelegen eilanden richting Kaapverdië. Het eerste Nederlandse slachtoffer, een 69-jarige man, stierf aan boord nadat hij dagen op zee was geweest; zijn vrouw is het tweede bevestigde slachtoffer. Omdat de incubatietijd van het virus twee tot zes weken bedraagt en het paar vooraf door zowel Argentinië als Chili had gereisd, is onduidelijk waar de besmetting heeft plaatsgevonden.
De incidenten hebben politiek geladen verwijten tussen Argentinië en Chili aangewakkerd. Beide landen hebben delen van Patagonië waar het Andes-virus endemisch is, en ze wijzen elkaar aan als mogelijke bron van de infecties. Argentijnse autoriteiten suggereerden aanvankelijk dat de besmetting in Ushuaia begon — onder meer door te wijzen op een vuilstortplaats waar vogelaars komen — maar lokale experts uit Vuurland ontkrachten die hypothese omdat de reservoirrodamt, de langstaartige rijstrat (Oligoryzomys longicaudatus), daar niet bekend is. Argentinië beschuldigt Chili er zelfs van bewust de toeristische reputatie van Ushuaia te schaden. Chili houdt daarentegen vol dat aanwijzingen voor een besmetting op hun bodem ontbreken en wijst op recente zware uitbraken in Argentinië als tegenargument (onder meer een massale uitbraak in 2018 tijdens een quinceañera).
Epidemiologische cijfers onderstrepen dat het andesvirus recent in beide landen slachtoffers maakte: sinds juli vorig jaar registreerde Argentinië meer dan honderd gevallen en ruim dertig doden; Chili meldde ruim veertig besmettingen en veertien doden. Belangrijk onderscheid met veel andere hantavirussen is dat het Andes-variant overdracht van mens op mens kan veroorzaken, wat de zorgen verhoogt—en bij veel Brazilianen onrust oproept gezien de recente herinneringen aan Covid-19.
Op Braziliaanse televisie stelde infectiearts Raquel Muarrek dat Brazilië wel andere hantavirussen kent, maar nog niet het Andes-virus: „Maar we kennen het andesvirus dat van mens-op-mens wordt overgedragen hier niet.” Wel waarschuwt zij dat klimaatverandering en het terugkerende El Niño‑fenomeen de verspreiding kunnen bevorderen: veranderende neerslag- en temperatuurpatronen kunnen rodentpopulaties doen groeien en naar nieuwe gebieden laten uitzwermen, waardoor het risico ontstaat dat het virus ook noordelijker, mogelijk zelfs Brazilië, binnenkomt.
Kort samengevat: een dodelijke uitbraak op een Nederlands cruiseschip zet regio’s van Patagonië in het middelpunt van een diplomatische vingerwijzing, terwijl onderzoekers, lokale autoriteiten en gezondheidsdiensten proberen de bron vast te stellen en rekening houden met een mogelijke uitbreiding door ecologische veranderingen.