Charles op staatsbezoek in VS: hoe een diplomatieke meesterzet een mijnenveld werd
In dit artikel:
Downing Street heeft weer een zwaar politiek dossier met een duidelijk Amerikaans stempel: ondanks de recente aanslag op president Trump gaat staatsbezoek van koning Charles aan de Verenigde Staten door. De reis valt samen met een reeks relatiespanningen tussen het Britse kabinet onder premier Keir Starmer en het Witte Huis.
Starmer heeft lange tijd bewust de charmes van de monarchie ingezet om de banden met Trump te onderhouden. Kort na Trumps aantreden bezorgde Starmer een brief namens de koning met een uitnodiging; Trump bracht later een bezoek aan het Verenigd Koninkrijk en logeerde op Windsor Castle, waarna hij Charles uitnodigde voor een staatsbezoek in Washington. De Britse premier hoopte via deze flank steun te krijgen voor NAVO-verplichtingen, hulp aan Oekraïne en gunstige handelsafspraken.
Aanvankelijk leek die aanpak te werken: het Verenigd Koninkrijk sloot een relatief gunstige handelsdeal met de Verenigde Staten en de betrekkingen oogden vriendschappelijk. Maar de relatie verslechterde de laatste maanden: Amerikaanse zijde hield zich niet aan onderdelen van de overeenkomst, Trump stuitte op Britse tegenstand toen hij plannen had rond Groenland, en de oorlog in het Midden-Oosten vergrootte de wrijving. Londen weigerde eerst Amerikaanse operaties vanaf Britse bases tegen Iran toe te staan; later werd wel toestemming gegeven, maar met beperkende voorwaarden waardoor de VS geen carte blanche kreeg. Dat wekte Trumps woede en leidde tot felle uitlatingen richting Starmer, waarop de Britse premier zich op zijn beurt steviger tegen het Witte Huis afzette.
Het staatsbezoek zelf is politiek geladen en publiek: Charles krijgt een staatsbanket, een garden party bij het Witte Huis en houdt een toespraak voor het Amerikaanse Congres — veel zichtbaarder dan het besloten bezoek van koning Willem-Alexander. Deskundigen waarschuwen voor risico's: Trump is volgens hen moeilijk voorspelbaar en een onhandige opmerking kan de Britse regering in verlegenheid brengen. De Liberaal Democratische leider Ed Davey riep op het bezoek af te blazen en noemde Trump verantwoordelijk voor stijgende energieprijzen en voor schade aan het Verenigd Koninkrijk.
Toch kon Downing Street het staatsbezoek niet terugdraaien: de strategische en veiligheidstechnische afhankelijkheid van de VS maakt de "special relationship" onmisbaar voor het Verenigd Koninkrijk. Volgens berichten zou koning Charles niet blij zijn met de rol als diplomatiek instrument, maar de koninklijke houding blijft volgens traditie terughoudend: geen klachten, geen uitleg.