Chaos in kleine gemeentes door Brusselse koers­wijzigingen, waarschuwt deze onderzoeker

In dit artikel:

De Europese Commissie wil het Just Transition Fund (JTF) vanaf 2028 beëindigen, terwijl regio’s als Konin in Polen nog volop bezig zijn hun economie en energievoorziening om te vormen. De voormalige industriestad ontvangt tussen 2021 en 2027 415 miljoen euro uit het fonds, bedoeld voor gebieden waar kolenmijnen en andere vervuilende industrie verdwijnen.

Volgens Miłosława Stępień van CEE Bankwatch brengt het stopzetten van de financiering niet alleen lokale projecten in gevaar, maar ook het vertrouwen in de EU. Bedrijven zouden investeringen kunnen uitstellen en gemeenten krijgen opnieuw te maken met onduidelijke regels en onzekerheid. Het fonds heeft volgens haar juist geholpen om afspraken over het afbouwen van steenkool te maken en steun voor de energietransitie onder inwoners te vergroten.

Een belangrijk probleem is volgens CEE Bankwatch dat Brussel vooral kijkt naar de snelheid waarmee subsidies worden besteed. Daardoor gaan middelen relatief vaak naar grote bedrijven en steden met veel ambtenaren, terwijl kleinere gemeenten minder kans maken. Ook langetermijnprojecten die aansluiten bij de lokale economie vallen daardoor geregeld buiten de boot. Stępień waarschuwt dat multinationals snel kunnen vertrekken, waardoor regio’s opnieuw met werkloosheid en leegstand achterblijven.

Het netwerk pleit voor plannen die samen met inwoners worden ontwikkeld. In de voormalige mijnwerkerswijk Nikiszowiec in Katowice leidde een subsidie van 661.000 euro bijvoorbeeld tot een lokale digitale hub met conferentieruimtes, een televisiestudio en een jongerenwinkel. Zulke initiatieven combineren economisch perspectief met behoud van cultureel erfgoed.

Stępień benadrukt dat veel mijnwerkers niet principieel tegen klimaatbeleid zijn, maar zekerheid over banen en hun toekomst willen. Volgens haar moet Brussel daarom niet alleen geld beschikbaar stellen, maar ook zichtbaar betrokken blijven bij de regio’s die de transitie moeten uitvoeren. Een vroegtijdige beëindiging van het JTF kan volgens haar het draagvlak voor de Europese klimaatdoelen ondermijnen.