Ceuta: migratiecrisis of politieke chantage?

In dit artikel:

Ongeveer 70.000 mensen staken vorige week vanuit Marokko de grens over naar Ceuta, de Spaanse exclave in Noord-Afrika. De meesten liepen of zwommen langs het grenshek; zeker 72 mensen kwamen om en tientallen worden nog vermist. Volgens de Spaanse politie kan het dodental boven de honderd uitkomen. Inmiddels zijn vrijwel alle migranten naar Marokko teruggekeerd. Maandag verbleven er nog ongeveer duizend mensen in Ceuta, onder wie veel minderjarigen.

De crisis leidde tot een politieke botsing binnen Europa. Italië, Finland, Denemarken en Zweden wilden Spanje tijdelijk uit het Schengengebied weren uit vrees dat migranten zouden doorreizen. De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska wees die kritiek af: Ceuta valt niet onder Schengen en reizigers naar het Spaanse vasteland worden daar sowieso gecontroleerd. Premier Pedro Sánchez vroeg de Europese Commissie om een spoedoverleg over een gezamenlijk antwoord op vergelijkbare grenscrises.

De massale oversteek was volgens migratiedeskundigen alleen mogelijk met medewerking van Marokko. Migranten zeiden dat de Marokkaanse politie hen had verteld dat de grens open was; een dag later werd de grens weer gesloten en traden de autoriteiten hard op. Hoogleraar Javier de Lucas en onderzoeker Blanca Garcés spreken daarom van politieke chantage. Marokko kan volgens hen de migratiestroom inzetten om druk uit te oefenen op Spanje, omdat Europa de grensbewaking grotendeels aan derde landen heeft uitbesteed.

De timing wijst mogelijk op een diplomatiek conflict. Spanje had kort daarvoor de banden met Algerije aangehaald, een rivaal van Marokko en steunverlener van de Polisario-beweging, en wilde Saharaanse inwoners die onder Spaans koloniaal bestuur zijn geboren de Spaanse nationaliteit geven. Ook in 2021 gebruikte Marokko een vergelijkbare massale oversteek naar Ceuta als drukmiddel, nadat Spanje een Polisario-leider had laten behandelen.