CDA-minister Heerma laat gemeenten 3,2 miljard oppotten, terwijl ze jouw woonlasten dit jaar met 4,3 procent opschroeven

In dit artikel:

Gemeenten hielden in 2025 gezamenlijk 3,2 miljard euro over, terwijl zij vooraf een tekort van 724 miljoen euro hadden begroot. Volgens het jaarlijkse overzicht dat minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma naar de Tweede Kamer stuurde, sloot 85 procent van de gemeenten het jaar positief af. Ook de provincies hielden geld over: samen 561 miljoen euro, waarbij slechts twee van de twaalf provincies een tekort noteerden.

Het verschil tussen begroting en werkelijkheid is volgens de auteur geen eenmalige uitschieter. Sinds 2020 begroten gemeenten gezamenlijk tekorten, maar sluiten zij het jaar steeds af met een positief resultaat. Hun gezamenlijke eigen vermogen groeide in 2025 voor het zevende jaar op rij, tot ongeveer 46 miljard euro. Een deel van het overschot kwam door 728 miljoen euro aan eenmalige compensatie voor eerdere jeugdzorgtekorten. Ook zonder dat bedrag bleef volgens de tekst bijna 2,5 miljard euro over.

Tegelijkertijd stegen de lokale lasten. Een huishouden met een koopwoning betaalt dit jaar gemiddeld 1.095 euro aan gemeentelijke woonlasten, 45 euro meer dan in 2025. De ozb steeg gemiddeld met 4,6 procent; in Rheden namen de woonlasten zelfs met 21 procent toe. Inclusief provincie en waterschap komt de gemiddelde rekening voor eigenaar-bewoners uit op 1.895 euro. Huurders betalen gemiddeld 500 euro aan gemeentelijke lasten.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten waarschuwde eerder voor een financieel ‘ravijnjaar’ vanaf 2026, met een mogelijk tekort van 2,4 miljard euro. Volgens de VNG zouden gemeenten daardoor moeten bezuinigen of lokale belastingen verhogen. In april 2025 kwam er echter tot en met 2027 per saldo 3 miljard euro extra beschikbaar. De auteur stelt daarom dat gemeenten zowel extra rijksgeld ontvingen als hogere belastingen invoerden.

Heerma wijt de grote verschillen tussen begrotingen en jaarrekeningen vooral aan problemen bij de uitvoering. Gemeenten zouden hun plannen niet volledig kunnen uitvoeren; zij noemen onder meer personeelstekorten, afhankelijkheid van externe partijen en een gebrek aan expertise. De auteur vindt die verklaring onvoldoende en betoogt dat gemeenten hun overschotten gebruiken om reserves op te bouwen, terwijl inwoners meer betalen.

Voor 2027 staan opnieuw forse verhogingen gepland, zoals een ozb-stijging van 28,3 procent in Maasdriel en een verhoging van de afvalstoffenheffing met 21,6 procent in Zwolle. Daartegenover staat Rijssen-Holten, waar de gemeentelijke woonlasten dankzij een kortingsregeling met 10,2 procent daalden. Volgens COELO is die gemeente met 669 euro het goedkoopst voor huiseigenaren; in Bloemendaal betalen zij 2.279 euro. De auteur pleit ervoor dat gemeenten die structureel geld overhouden hun ozb verlagen en dat de minister belastingstijgingen bij zulke gemeenten wettelijk begrenst.