CDA-minister Bart van den Brink dwingt gemeenten tot asielkoehandel waarbij Lisse achttien statushouders van Katwijk overneemt

In dit artikel:

Gemeenten maken steeds vaker onderlinge afspraken om aan de landelijke taakstellingen voor asielopvang en huisvesting van statushouders te voldoen. De directe aanleiding is de uitvoering van de Spreidingswet, die gemeenten verplicht opvangplekken beschikbaar te stellen. Provinciale plannen hiervoor moeten vóór 1 december bij het ministerie liggen.

Een opvallende afspraak is die tussen Katwijk en Lisse. Katwijk neemt 105 opvangplekken van buurgemeente Lisse over. In ruil daarvoor huisvest Lisse achttien statushouders die anders aan Katwijk zouden worden toegewezen. Volgens berichtgeving van het ANP, WNL en RTV Katwijk kan Lisse deze mensen plaatsen omdat de gemeente relatief veel sociale huurwoningen heeft. De regeling leidt volgens het artikel tot zorgen over de gevolgen voor lokale woningzoekenden, die al lang op een betaalbare woning wachten.

Ook elders ontstaan vergelijkbare constructies. Asten en Someren openen in december gezamenlijk een opvanglocatie voor 204 asielzoekers. Ze stellen dat gemeenten niet aan de Spreidingswet kunnen ontkomen, omdat het kabinet hen eraan houdt. In het Gelderse rivierengebied hebben zeven gemeenten afgesproken dat Maasdriel alle alleenstaande minderjarige vreemdelingen uit de regio opvangt, terwijl het een deel van zijn reguliere opvangtaak aan andere gemeenten overdraagt. Teylingen wil eveneens alleenreizende minderjarige asielzoekers en statushouders voor andere gemeenten huisvesten, in ruil voor opvanginspanningen elders.

De kern van de kritiek in het artikel is dat sociale huurwoningen zo onderdeel worden van een bestuurlijke ruil. Gemeenten met relatief veel betaalbare woningen zouden statushouders van andere gemeenten kunnen opnemen, terwijl die andere gemeenten opvangplekken leveren. Daardoor zouden lokale starters, ouderen en mensen met een laag inkomen langer op een woning moeten wachten. Het artikel stelt bovendien dat gemeentebesturen en gemeenteraden hierdoor minder zeggenschap houden over de verdeling van de eigen woningvoorraad.

De druk op de woningmarkt is groot. Volgens aangehaalde overheidsgegevens wachten ongeveer 17.000 statushouders in COA-opvang op een woning; circa 12.000 van hen verblijven daar al langer dan veertien weken. Tegelijkertijd heeft de minister gemeenten gevraagd om 7.450 extra opvangplekken te realiseren. Volgens het artikel verplaatst een deal zoals die tussen Katwijk en Lisse de druk slechts: wanneer Katwijk minder statushouders hoeft te huisvesten, komt de verantwoordelijkheid bij Lisse en zijn woningzoekenden te liggen.

De auteur wijt de situatie aan het kabinetsbeleid en pleit voor het afschaffen van de Spreidingswet, het beëindigen van voorrang en uitruil rond statushouders en een veel strenger asielbeleid. Gemeenten worden opgeroepen zich tegen de landelijke verplichtingen te verzetten. De tekst heeft daarmee een uitgesproken politieke en kritische toon en presenteert de gemeentelijke afspraken vooral als bewijs dat de asiel- en woonbeleid volgens de auteur ten koste gaat van lokale woningzoekenden.