CBS moffelt 10.000 extra overledenen weg in het overzicht van 2025: 'Expres gebeurd'

In dit artikel:

Het CBS meldde dat in 2025 ruim 173.000 mensen in Nederland overleden, circa 10.000 meer dan eerder op basis van prognoses uit 2019 werd verwacht. De cijfers leidden niet tot brede maatschappelijke of politieke opschudding, maar roepen wel discussie op over de vraag hoe oversterfte wordt gemeten. Data-analist Maurice de Hond en onderzoeker Anton Theunissen signaleren dat de sterfte sinds het begin van de coronapandemie structureel hoger ligt en vinden het opmerkelijk dat dit volgens hen onvoldoende aandacht krijgt.

Kern van het meningsverschil is een methodieke wijziging: het RIVM hanteert nu een referentie gebaseerd op recente jaren, waarbij de uitzonderlijke piek van 2020 deels wordt buiten beschouwing gelaten. Critici zeggen dat daardoor hogere sterfte na 2020 'geïntegreerd' raakt in de norm en latere afwijkingen minder snel als oversterfte worden aangemerkt. Dat zou het zicht op structurele afwijkingen ten opzichte van de pre‑pandemische verwachting vertroebelen.

Over de oorzaken van de verhoogde sterfte bestaat geen consensus. Wetenschappers wijzen op factoren als uitgestelde zorg en bredere gezondheidsgevolgen van lockdowns; De Hond en Theunissen vinden dat ook de rol van coronavaccinaties ernstiger onderzocht moet worden. Zij verwerpen verder een eenvoudige vergelijking met de Spaanse griep en waarschuwen voor selectieve tijd- en grafiekeffecten die het historische beeld kunnen vertekenen.