Catherine Lacey tuigt met durf een biografie op over een persoon die nooit heeft bestaan

In dit artikel:

Catherine Laceys roman *Biografie van X* volgt de veertigjarige CM Lucca, een weduwe en voormalig misdaadjournalist die na de dood van haar vrouw X besluit zelf haar biografie te schrijven. X was een veelzijdige, charismatische kunstenaar die voortdurend van identiteit wisselde, onder verschillende pseudoniemen werkte en mensen aantrok om ze vervolgens weer achter te laten. Een eerdere postume biografie heeft Lucca woedend gemaakt, omdat die haar overleden echtgenote volgens haar geen recht doet. Ze zoekt daarom naar eerherstel, maar gaandeweg wordt onduidelijk of ze dat vooral voor X of voor zichzelf nastreeft.

Lucca onderzoekt het leven van X via gesprekken met ex-geliefden en bekenden, dagboeken, archieven, brochures en oude correspondentie. De getuigen spreken elkaar geregeld tegen en haar herinneringen blijken nauwelijks houvast te bieden. Haar zoektocht voert haar onder meer naar Italië en het fictieve Voormalig Zuidelijk Territorium in Zuid-Amerika. Lacey plaatst het verhaal in een alternatieve geschiedenis waarin Noord- en Zuid-Amerika tot 1996 door een soort Berlijnse Muur van elkaar gescheiden zijn. Ook bestaande kunstenaars, onder wie David Bowie, verschijnen in deze vervormde werkelijkheid.

De roman is opgebouwd uit interviews, voetnoten, foto’s, dagboekfragmenten, brieven en teksten over de alternatieve geschiedenis. Die vorm weerspiegelt Lucca’s groeiende verwarring: telkens blijken feiten anders te liggen dan gedacht en blijft X ongrijpbaar, zelfs voor haar echtgenote. Lucca begint als een zogenaamd objectieve onderzoeker, maar erkent steeds meer dat rouw, jaloezie, woede en eigenbelang haar verslag bepalen. Ze ontdekt niet alleen hoe weinig ze X werkelijk kende, maar wordt ook gedwongen haar eigen keuzes onder ogen te zien, zoals het verlaten van haar eerste huwelijk en haar ondergeschikte rol naast X.

Lacey combineert alternatieve geschiedenis, onderzoeksroman en reflectie op fictie met het verhaal van een tragische liefde. De overvloed aan zijpaden, literaire spelletjes en verwijzingen maakt het boek volgens de bespreking halverwege soms tot een vermoeiend spiegelpaleis. Tegelijk houdt Lacey de complexe constructie overtuigend in de hand. Wat begint als een soms komische speurtocht, verandert in een steeds pijnlijker onderzoek naar verlies, identiteit en de onmogelijkheid om een ander volledig te doorgronden. Lucca’s poging om X te begrijpen, levert uiteindelijk vooral meer vragen op — en het inzicht dat haar liefde ook woede en zelfverwijt bevat.