Canadees tijdschrift voor kindergeneeskunde verzon 25 jaar lang patiëntencasussen

In dit artikel:

Het Canadese vakblad Paediatrics Child Health heeft ruim twintig jaar lang zogenaamd patiëntgebonden casusverhalen gepubliceerd die grotendeels verzonnen bleken te zijn. Naar aanleiding van een artikel in The New Yorker afgelopen januari — waarin een casus uit 2010 over een baby die zou zijn overleden na opname van opioïden via moedermelk werd beschreven en een medeauteur toegaf dat die casus fictief was — ging Retraction Watch na en ontdekte dat het tijdschrift deze werkwijze circa 25 jaar hanteerde. Het blad zegt dat die fantasieversies werden gebruikt voor onderwijsdoeleinden en dat ze bedoeld waren om patiëntprivacy te beschermen; inmiddels zijn bij 138 publicaties disclaimers toegevoegd.

Probleem is dat veel van die casussen ook in de internationale database PubMed staan zonder duidelijke waarschuwing, waardoor onderzoekers onwetend doorverwezen kunnen worden naar verzonnen patiëntverhalen. Zestig een publicaties werden minstens één keer geciteerd; in totaal gaat het om 218 citaties. Dat maakt de kwestie niet louter formeel: gefingeerde casussen kunnen wetenschappelijke literatuur vervuilen en klinische interpretaties beïnvloeden.

Kinderarts Lissy de Ridder, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, noemt de praktijk “gevaarlijk” en benadrukt dat onderscheid tussen opleidingsmateriaal en peer‑reviewde wetenschappelijke publicaties helder moet zijn — “Dan moet wat er staat correct zijn.” Hoewel het tijdschrift in Nederland niet heel bekend is, waarschuwt ze dat via PubMed toch gewerkt wordt met Canadese literatuur die doorgaans als betrouwbaar wordt gezien. De zaak roept bredere vragen op over transparantie in medisch onderwijs en de verantwoordelijkheid van tijdschriften bij het labelen van fictieve casussen.