Burgerdebat in Gent over toekomst bijna 1.000 Afrikaanse objecten: "Iedereen mag meedenken"
In dit artikel:
Gent start een participatief traject met inwoners, verenigingen en scholen om te beslissen wat er gebeurt met een etnografische collectie van voornamelijk Congolese voorwerpen die sinds 1924 in Gent is. De stukken — ruwweg 1.300 in totaal, waarvan in deze fase 960 uit Congo, Rwanda en Burundi worden besproken — liggen nu in een stadsdepot na decennia in de Congozaal van het Huis van Kina.
Er loopt al drie jaar een herkomstonderzoek om de voorgeschiedenis van de objecten te reconstrueren: hoe ze verworven werden en of daar onrechtmatige praktijken bij waren betrokken. De resultaten moeten volledig in kaart worden gebracht, geanalyseerd en later ook online toegankelijk gemaakt. Dit past in een bredere beweging bij musea om koloniale collecties kritisch te onderzoeken, zoals ook gebeurt in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika. Gent benadrukt dat het onderzoek niet primair bedoeld is om de juridische of morele status vast te leggen.
De collectie bevat zowel wapens, maskers en spirituele objecten als alledaagse gebruiksvoorwerpen. De stad wil met stakeholders onderzoeken hoe die objecten beter begrepen en gepresenteerd kunnen worden: teruggeven is een mogelijke uitkomst, maar geen automatisch doel. Projectleider Bitshilualua Kabeya formuleert het zo: "Een deel van de voorwerpen teruggeven is ook maar één van de opties." Een belangrijke ambitie is om de stukken een educatieve rol te geven door scholen, leerkrachten en bredere publiekswerking te betrekken; hertentoonstelling met meer context behoort eveneens tot de mogelijkheden.
Gent zoekt ook afstemming met andere Vlaamse musea om van hun ervaringen te leren. De stad organiseert infosessies en bezoekmomenten voor burgers en verenigingen; de eerste infosessie is al volzet. Uiteindelijk zal een stuurgroep in samenspraak beslissen over het verdere lot van de collectie.
Kort samengevat: Gent wil via onderzoek en brede consultatie de herkomst en betekenis van de koloniale collectie helder krijgen en samen met betrokkenen bepalen of en hoe stukken teruggegeven, herbestemd of opnieuw tentoongesteld worden, met extra nadruk op educatie en context.