Burger kan geen kant op door uitblijven van DigiD-alternatief

In dit artikel:

Zelfs principiële uitschrijvers bij DigiD schieten zichzelf in de voet: er is geen volwaardig online alternatief als ze weggaan. Deze week wordt het contract met cloudbeheerder Solvinity formeel verlengd — een stap die staatssecretaris Eric van der Burg volgens een Kamerbrief noodzakelijk noemt om de continuïteit en veiligheid van de inlogdienst van Logius te waarborgen. Tot het laatste moment kan het kabinet theoretisch een andere koers kiezen, maar daar wordt niet meer op gerekend.

Solvinity beheert DigiD en staat op het punt te worden overgenomen door het Amerikaanse Kyndryl. Die transactie voedt al langer zorg in de Tweede Kamer en bij experts: men vreest dat Amerikaanse autoriteiten toegang tot gevoelige persoonsgegevens kunnen krijgen of dat de dienstverlening van buitenaf kan worden verstoord. DigiD is niet verplicht, maar steeds meer overheidsdiensten en organisaties maken er gebruik van, waardoor afstand nemen praktisch lastig is. Volgens privacy- en ICT-expert Brenno de Winter betekent zonder DigiD vaak terug naar brieven, telefoontjes of baliecontact — en dat is omslachtig voor zaken als belastingaangifte of toeslagen.

Logius benadrukt dat instanties alternatieven moeten bieden voor digitale inlogmethoden, maar waarschuwt dat de huidige infrastructuur niet is ingericht op een massale terugval naar papieren of fysieke afhandeling: capaciteit, doorlooptijden en kosten schieten tekort. Er bestaat geen ander nationaal online inlogsysteem; machtigen van een ander is mogelijk, maar lost de kwetsbaarheid niet op.

Experts zoals Bert Hubert vinden dat Nederland te afhankelijk is geworden van uitbestede systemen en het kabinet te laat begon met het ontwikkelen van een eigen oplossing; de overname van Solvinity was al in november bekend. Op EU-niveau werkt men aan een eID-wallet die eind 2026 in lidstaten beschikbaar moet zijn, maar Nederland zal die niet vóór het einde van dit jaar kunnen aanbieden. Bovendien hangt het nut van zo’n wallet af van hoe die technisch wordt ingericht — in Duitsland is bijvoorbeeld kritiek ontstaan omdat een ID-wallet aan een Google-account gekoppeld kan worden, wat opnieuw vragen over afhankelijkheid oproept. Kortom: zonder snelle, zelfbeheerste alternatieven blijft Nederland kwetsbaar en zijn burgers gedwongen in een systeem te blijven waarover zij weinig zeggenschap hebben.