Burgemeesters vergelijken verruwing met Nazi-Duitsland en geven Trump schuld - Tijd voor gekozen burgemeester!

In dit artikel:

Het ANP onderzocht met behulp van kunstmatige intelligentie ongeveer honderd recente nieuwjaarstoespraken en herdenkingswoorden van Nederlandse burgemeesters en vond een opvallend eenduidig thema: bezorgdheid over een verhardende maatschappelijke sfeer. Bestuurders signaleren toegenomen intimidatie, bedreigingen en een lossere omgangsvorm in het publieke debat — raadsleden zouden terughoudender zijn om zich beschikbaar te stellen, tegenstellingen worden verhevigd en fatsoensnormen lijken onder druk te staan.

Een aantal burgemeesters koppelt die verharding expliciet aan internationale figuren en techcultuur. Zo vergelijkt de burgemeester van Houten het huidige verscherpte taalgebruik met het beginstadium van nazi-Duitsland; collega’s uit Gulpen-Wittem, Hendrik-Ido-Ambacht en Renswoude richten hun pijlen op polariserende leiders als Donald Trump, op Elon Musk en op algoritmes en techondernemers die volgens hen bijdragen aan vervreemding en ontmenselijking.

De auteur van het stuk reageert scherp: burgemeesters zouden los van de samenleving opereren, benoemd door de kroon en vaak afkomstig uit hetzelfde politieke bestel, en daardoor blinde vlekken hebben voor zorgen van gewone burgers over immigratie, criminaliteit, woningnood, belastingen en gevoel van identiteit. In plaats van die zorgen te erkennen, keuren ze volgens het opiniestuk populistische reflexen af en prediken moreel commentaar, wat zelf ook polariserend zou werken.

Met de gemeenteraadsverkiezingen op nog zo’n maand afstand roept het artikel op tot heroverweging van het benoemingssysteem en pleit het voor gekozen burgemeesters, zodat leidinggevenden meer verantwoording aan kiezers afleggen. Ter context: het debat over gekozen versus benoemde burgemeesters speelt al jaren in Nederland en roept afwegingen op tussen democratische legitimiteit en risico’s van politicisering van het lokaal bestuur.