Burgemeesters bezorgd over verruwing in samenleving en wereld
In dit artikel:
Burgemeesters door het land waarschuwen dat de Nederlandse samenleving verruwt en uiten hun zorgen in toespraken bij nieuwjaarsrecepties, herdenkingen en andere plechtigheden in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Het ANP analyseerde ongeveer honderd van die redevoeringen en concludeert dat lokale bestuurders steeds vaker over intimidatie, bedreigingen en verharding van het publieke debat spreken.
Meerdere burgemeesters geven aan dat de agressieve toon direct gevolgen heeft voor de lokale democratie: bedreigingen ontmoedigen kandidaten, omgangsvormen worden stroef en tegenstellingen worden uitvergroot. Bij de herdenking van de Holocaust waarschuwde een burgemeester dat woorden kunnen verharden en zelfs tot geweld leiden. Anderen roepen op tot meer luisterbereidheid, terughoudendheid in oordelen en het overbruggen van verschillen om de democratie verbindend te houden.
Veel sprekers leggen verantwoordelijkheid ook bij landelijke politici en internationale leiders: zij willen dat politieke kopstukken het goede voorbeeld geven en stoppen met polariserende, impulsieve stijl die het publieke debat vergiftigt. Daarnaast wijzen burgemeesters op de rol van sociale media en invloedrijke techfiguren; algoritmes, desinformatie en ongebreidelde rijkdom dragen volgens hen bij aan polarisatie en het ondermijnen van feiten. Enkele burgemeesters noemen expliciet de verontrustende voorbeelden van wereldleiders die feiten ter discussie stellen en zichzelf boven het algemeen belang plaatsen.
Naast kritiek is er een oproep tot praktische en morele acties: nationale politici moeten verantwoordelijkheid nemen, bestuurders en inwoners moeten elkaar blijven horen, en er moet ruimte komen voor fatsoen, nieuwsgierigheid en steun wanneer het ingewikkeld wordt. Lokale leiders benadrukken dat de huidige internationale spanningen, klimaatproblemen en geopolitieke onzekerheid de urgentie vergroten om zorgvuldig en verbindend te blijven besturen.
Kort gezegd zien burgemeesters de verharding van taal en gedrag als een bedreiging voor veilige lokale politiek en voor de kwaliteit van de democratie; zij pleiten zowel voor voorbeeldgedrag van politici als voor meer maatschappelijke weerbaarheid tegen polarisatie en desinformatie.