Burgemeester Halsema gooit ambtelijke top om na crisis over verzuim: 'Organisatie stuit op haar grenzen'
In dit artikel:
Burgemeester Femke Halsema en personeelswethouder Hester van Buren voeren een ingrijpende herstructurering door in de ambtelijke top van Amsterdam om een vastgelopen gemeentelijke organisatie weer bestuurbaar te maken. Met ingang van 1 juli verdwijnt de huidige indeling van vijf clusters en 52 directies; die wordt vervangen door zeven grotere lijnclusters waarin taken, personeel en budgetten gebundeld worden. Doel is meer overzicht, snellere besluitvorming en betere aansluiting op de portefeuilleverdeling van het college.
De maatregel komt voort uit het beeld dat de gemeente te groot en te complex is geworden na jaren van groei: sinds 2017 is het ambtenarenbestand met circa 6.000 fte toegenomen. Volgens het college schaadt die ontwikkeling de uitvoeringskracht, ondermijnt ze het vertrouwen van inwoners en drukt ze de motivatie van medewerkers. Een onderliggend probleem is het hoge ziekteverzuim: in 2025 lag het gemiddelde op 9,7 procent (streefniveau voor 2030 is het sectorgemiddelde van 6,7 procent). Zeventien directies zijn onder verscherpt toezicht geplaatst.
De herinrichting verdeelt het sociale domein in twee helften (Inkomen, Werk en Wonen versus Zorg, Sport en Onderwijs). Stadsdelen en Veiligheid worden samengebracht om de aansturing van wijken te vereenvoudigen. Uitvoerende diensten als Dienstverlening, Parkeren en Belastingen komen in een cluster voor beheer en dienstverlening. Macht verschuift naar de lijn: er komen meer directeuren met directe verantwoordelijkheid voor personeel en budget, zodat het Gemeentelijk Management Team meer besluiten moet nemen dan louter overleggen.
Hoge verzuimcijfers concentreren zich vooral bij uitvoerende diensten: Afval en Grondstoffen (16,8%), Dienstverlening (15%), Facilitair Bureau (13,4%) en Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (12,3%), met ook in delen van Wonen, Werk & Participatie en Zuidoost cijfers rond of boven de 11–12%. Halsema en Van Buren benadrukken dat verzuim niet alleen zakelijk is maar ook voortkomt uit structurele problemen zoals leiderschap, sociale veiligheid en organisatie-inrichting.
Om dit te keren komt er meer nadruk op leidinggeven: vanaf april volgt nieuw leidinggevenden een verplicht inwerkprogramma, daarna opleidingen voor directeuren, managers en teamleiders; de gemeente onderzoekt zelfs een eigen ‘Amsterdamse School voor Publiek Leiderschap’ voor circa duizend leidinggevenden. Voor de verzuimaanpak is in 2026 €9 miljoen en daarna jaarlijks €8 miljoen tot 2030 gereserveerd voor bedrijfsartsen, verzuimcoördinatoren, mediators, arbeidsjuristen en re-integratiebegeleiding. De gemeente onderzoekt ook waar eerdere personeelsgroei terechtkwam; krimp en ontslagen worden niet uitgesloten, maar zijn nog niet aangekondigd. De operatie maakt deel uit van een bredere veranderagenda die doorloopt tot 2030.