Burgemeester Halsema bij enquêtecommissie: 'Tweede Kamer gaf een zwieper aan repressief coronabeleid'

In dit artikel:

Burgemeester Femke Halsema heeft maandag in Den Haag voor de parlementaire enquêtecommissie coronabeleid scherpe kritiek geuit op de Nederlandse crisisaanpak tijdens de pandemie. Volgens haar schoof de overheid van een benadering waarin “we het samen doen” naar een hardere, repressieve houding waarin burgers vooral als risico werden gezien. Zij vond dat vooral de Tweede Kamer, zeker rond de invoering van de avondklok, het handhavingsdenken verder aanjoeg. De gedachte dat op alles streng kon worden toegezien, noemde ze onrealistisch.

Halsema, die als burgemeester van Amsterdam verantwoordelijk was voor de lokale uitvoering, zei dat de avondklok voor haar een te vergaande en disproportionele maatregel was: feitelijk vrijheidsontneming. Binnen het Veiligheidsberaad, het overleg van burgemeesters, bestond volgens haar op dat moment brede weerstand, maar de maatregel werd toch bijna drie maanden van kracht. Dat vergrootte volgens haar het wantrouwen in de overheid en maakte haar werk steeds meer dat van een “sheriff”.

Ook het politieoptreden bij demonstraties op en rond het Museumplein kwam aan bod. Halsema noemde ingrijpen daar onvermijdelijk, maar erkende dat het om een omstreden situatie ging waarin de politie eerst zo lang mogelijk probeerde te de-escaleren. De vergelijking met de Black Lives Matter-bijeenkomst op de Dam, waar niet werd gehandhaafd, wees ze af: volgens haar waren de keuzes toen en later vooral operationeel en afhankelijk van het risico op escalatie.

Breder bekritiseerde Halsema de coronastructuur: te veel macht lag bij medisch advies, te weinig bij democratische afwegingen, en via noodverordeningen en GRIP 4 kwamen gemeenteraden buitenspel te staan. Tegelijk had ze begrip voor de moeilijke positie van het kabinet. Ze benadrukte vooral de schade voor jongeren, die volgens haar zwaar werden getroffen door sluitingen, onderwijsachterstanden en mentale problemen.

Halsema pleitte tot slot voor meer openheid over de Catshuisoverleggen, zodat lessen uit de crisis beter kunnen worden gedeeld. Haar belangrijkste conclusie: Nederland was onvoldoende voorbereid, waardoor harder moest worden ingegrepen, en een volgende crisis vraagt om betere medische paraatheid, meer oog voor sociale ongelijkheid en een sterkere democratische controle.