Bulgaren naar de stembus: pro-Russische oud-president grote kanshebber
In dit artikel:
Een week nadat Hongaren hun premier Viktor Orbán wegstemden, gaan Bulgaren vandaag opnieuw naar de stembus — de achtste parlementsverkiezing in vijf jaar. Vooraan in de peilingen staat ex-president Rumen Radev; zijn nieuwe beweging wordt door schattingen op ruim 30 procent van de stemmen gezet. Radev wil de betrekkingen met Rusland normaliseren en roept op tot hervatting van de dialoog om de oorlog in Oekraïne te beëindigen, een standpunt dat veel kiezers aantrekt die vooral snakken naar vrede en een einde aan economische schade in het armste EU-land.
De aanhoudende politieke instabiliteit van Bulgarije begon in 2021, toen premier Bojko Borisov na massale protesten tegen corruptie aftrad. Sindsdien volgden meerdere verkiezingsrondes en kortlevende coalities; ook afgelopen december vielen regeringen nadat opnieuw grootschalige protesten uitbraken over wanbeleid. In dit fragiele speelveld bleef Radev populair: als president kon hij volgens de grondwet interim-regeringen benoemen, waardoor critici zeggen dat hij feitelijk veel invloed behield. Om aan de verkiezingen deel te nemen trad hij in januari af als staatshoofd.
Radev positioneert zich gematigder dan de extreemrechtse, uitgesproken pro-Russische partijen die de afgelopen jaren steeds opkwamen; hij weet stemmen van rechts én van het midden aan te trekken en dempt zo hun electorale steun. Zijn oproep tot voorkeur voor vrede boven eenzijdige overwinning riep drie jaar geleden zelfs een felle reactie op van de Oekraïense president Zelensky tijdens diens bezoek aan Sofia.
Voor pro-Europese kiezers is de keuze gekrompen: enerzijds de partij van oud-premier Borisov, anderzijds een jonge liberale partij die bij haar oprichting juist tegen Borisov was maar later met hem samenwerkte en daarmee veel vertrouwen verloor. Onderzoeksbureau Alpha Research wijst erop dat een ruime meerderheid van Bulgaren de Europese oriëntatie steunt; Radev zal daarom naar verwachting niet openlijk pro-Russisch optreden, maar mogelijk wel een neutralere koers voeren en terughoudender stemmen over EU-besluiten zoals sancties tegen Moskou.
De grootste onzekerheid blijft of Radev een stabiele meerderheid kan vormen. Zelfs als zijn beweging de grootste wordt, hangt succes af van hoeveel partijen de kiesdrempel halen en van de bereidheid tot coalitievorming in het gefragmenteerde politieke landschap.