Buitenlandse roodborsten in de tuin
In dit artikel:
Gerrit J. Gerritsen, oud-medewerker van Vogelbescherming en zelfstandig vogelonderzoeker, beschrijft jarenlange waarnemingen en ringerij van roodborsten in zijn tuin. Met kleur- en metalen ringetjes volgt hij wie er broedt, wie trekt en welke vogels elk jaar terugkeren, waardoor terugmeldingen waardevolle informatie opleveren over trekgedrag en conditie. Roodborsten zijn populair in tuinen: ze zijn relatief tam en profiteren van mensen die spitten of harken omdat zo wormen en andere prooien bloot komen te liggen.
Seizoenen bepalen wie je ziet: tussen mei en augustus gaat het vooral om broedvogels; veel roodborsten broeden jaar na jaar in zijn tuin en sommige paartjes hebben meerdere succesvolle legsels achter elkaar. Vanaf september arriveren zuidelijke bezoekers uit Scandinavië en Rusland: omdat daar in veel winters te veel sneeuw valt, trekken honderdduizenden vogels zuidwaarts en stoppen velen kort in Nederlandse tuinen op weg naar plekken als Frankrijk, Spanje of Portugal.
Een deel van de roodborsten kiest in Nederland voor een winterterritorium; Gerritsen noteert jaarlijks 3–8 overwinteraars in zijn en naburige tuinen. Territoria worden vaak eind november vastgelegd en blijven in rustige winters stabiel, maar bij sneeuw neemt de activiteit sterk toe omdat voedsel schaars wordt. Sommige roodborsten blijken meerdere winters achtereen in dezelfde tuin te verblijven — soms zelfs tot drie jaar op rij — wat inzicht geeft in individuele routes en overlevingskansen.
In het voorjaar functioneren Nederlandse tuinen weer als tankstation voor vogels die zuidelijker overvinterden: vanaf maart tot in april passeren talrijke doortrekkers, die soms binnen dagen flink in gewicht toenemen (Gerritsen noteerde een voorbeeld van 11% toename in twee dagen), voldoende om verder te vliegen naar broedgebieden zoals Zweden. In een goed jaar ringt hij 80–90 verschillende roodborsten, vooral trekvogels, wat onderstreept hoezeer samenwerkende tuinen belangrijk zijn voor de soort. Kortom: Gerritsens veldwerk laat zien hoe lokale tuinen een cruciale rol spelen in het leven van roodborsten — van voedselaanbod en overwintering tot doorgang tijdens trek.