Brussel koppelt sociale zekerheid en zorgpas aan de European Digital Identity Wallet en het kabinet-Jetten verwelkomt het plan

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten heeft vrijdag een BNC-fiche over het voorgestelde Europees Sociaal Zekerheidspaspoort (ESSPASS) naar de Tweede Kamer gestuurd. Het voorstel van de Europese Commissie moet grensoverschrijdende socialezekerheidsprocedures digitaliseren en vereenvoudigen. Documenten zoals het A1-detacheringsbewijs en de Europese zorgverzekeringskaart (EHIC) zouden online kunnen worden aangevraagd, uitgegeven en gecontroleerd.

Volgens het voorstel wordt ESSPASS gekoppeld aan de Europese Digitale Identiteitswallet (EDI-wallet). Het gebruik van de wallet zou formeel vrijwillig blijven en er zouden fysieke documenten beschikbaar blijven voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. Die fysieke kaarten krijgen echter digitale kenmerken, zoals QR-codes, zodat ze online kunnen worden geverifieerd. Bestaande EHIC-kaarten moeten uiterlijk vijf jaar na de invoering van de regeling zijn vervangen. Het Nederlandse kabinet vraagt bovendien of voor de wallet en fysieke kaarten één technisch besturingssysteem kan worden gebruikt.

De Europese Commissie krijgt volgens het voorstel ruime bevoegdheden om de technische en operationele details via uitvoeringshandelingen vast te stellen. Ook kan zij later bepalen welke socialezekerheidsdocumenten precies onder ESSPASS vallen. De besluitvorming in de Raad gebeurt met gekwalificeerde meerderheid, waardoor Nederland geen vetorecht heeft.

Het kabinet steunt de hoofddoelen van de regeling en verwacht dat de digitalisering het aantonen en controleren van socialezekerheidsrechten sneller en eenvoudiger maakt. Wel waarschuwt Den Haag dat Nederlandse uitvoeringsorganisaties, waaronder de SVB en het UWV, nog niet klaar zijn voor alle verplichtingen. De invoering van het Europese identiteitsstelsel zou in Nederland bovendien langer duren dan de voorgestelde Europese termijnen. Daarom vraagt het kabinet vooral om meer tijd voor de implementatie.

De auteur van het artikel beoordeelt de plannen zeer kritisch. Volgens die visie leiden de koppeling aan de digitale wallet, de QR-codes en de vervanging van fysieke zorgpassen tot verdere Europese centralisatie en minder nationale controle. Het artikel waarschuwt dat Brussel op termijn steeds meer overheidsdiensten en rechten aan één digitale infrastructuur kan verbinden en roept op het ESSPASS en de uitbreiding van de EDI-wallet tegen te houden.